در تاریخ و تمدن اسلامی، مسجد، راس و کانون رابطه اجتماعی مسلمانها محسوب میشد. پرفسور حمید مولانا در باره نقش ارتباطی مسجد میگوید : »
در زمان تاریخ جمهوری اسلامی ایران اسلامی، مساجد یکی مهمترین مرکزها پیوندها عمومی بوده میباشد.در تاریخ اجتماعی و در تمدن کشورایران، مسجد وسیع ترین، متنفذ ترین، مردمی ترین، و محرکترین رسانه ی جمعی بوده میباشد. در عموم شناسی ارتباطی جمهوری اسلامی ایران، مسجد یک کلمه و واژه و منزلت خودی میباشد. در حالی که خبر نامه و مطبوعات اکثر وقت ها یک پدیده غیر خودی را میان عموم به وجود آورده میباشد.» ( [90] )
آئین اسلام فقهی دنیا شمول میباشد. مبتنی بر آموزه های اسلامی هر مسلمان نسبت به عاقبت مسلمانها دیگر تکلیف هایی داراست. اولیه تکلیف هر مسلمان نسبت به مسلمانها دیگر، اعتنا و اهتمام به کارها مسلمانها میباشد. حدیث شریفی از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) در این باره نقل گردیده است که فرمود :. «اینجانب اصبح و لم یهتم به کارها المسلمین فلیس به مسلم» [91] «هر که شبی را به صبح برساند و در درنگ دیگر مسلمان ها نباشد، وی مسلمان وجود ندارد.» این آموزه آئین اسلام برخواسته از یک فرمان فطری بشری میباشد. هر انسانی که نسبت به آخر و عاقبت و مشقت بقیه افراد بی تفاوت باشد، در انسانیت خویش بایستی تردید نماید. سعدی شیرازی شاید مضمون همین حدیث شریف را به شعر در آورده میباشد که :
بنی بشر اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند
تو کز محنت سایر افراد بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی
در آئین اسلام راهکارهای زیادی برای تعمیق ارتباط ها اجتماعی وجود داراست، مثل اصل دستور به پر اسم و رسم و نهی از منکر و التفات اندرز شرعی یا این که تواصی به حق و تواصی به شکیبایی و موضوع برادری فقهی مسلمان ها و مورد حق اهالی وو... امروز هم می قدرت مساجد را به محل تجمع جوان ها و رد و بدل شدن داده ها و خبرها مبدل کرد.
6.تمدن سازی
در جامعه مدرن خصوصا دولت ها آزاد، ذهن ها همگانی نقش مهمی در آخر و عاقبت یک جامعه دارااست و میتواند سبب تغییر و تحول حکومت ها و ایده های قاضی گردد و فکر های جدیدی را روی عمل بیاورد. یکیاز هدف ها مدیر مسجد میتواند جهت دهی و تقویت ذهن ها همگانی به سوی مفاهیم و هدف ها فقهی باشد. که می اقتدار از آن به نقش مسجد در شکل گیری اذهان همگانی حافظه کرد. ذهن ها همگانی اعتقاد و درک همگانی نسبت به مسائل اجتماعی میباشد. منتسکیو از آن به «عقل همگانی» تعبیروتفسیر نموده است و روسو به«درک همگانی» ([92] ) یونگ معلم علم ها سیاسی، ذهن ها همگانی را «قضاوت همگانی» خوانده. ([93] ) و در ادبیات آلمانی «عزم همگانی» ([94] ) نامیده گردیدهاست. هر کدام از این تعبیرات نگاه به قضیه از زاویه های متفاوت میباشد. عقل همگانی به عبارتی مرحله ادراک و اطمینان میباشد. قضاوت در مرحله پس از درک و اطمینان میباشد، در حالیکه عزم همگانی در مرحله پس از قضاوت قرار گرفته، اما در جایی که موضوع برای ایفا ذهن ها همگانی باشد.
اذهان همگانی دو نقش و کارکرد عمده دارااست : در دست گرفتن بر تشریفات ترحیم مشهد اخلاق و رفتار سری اشخاص که بیشتر در پوسته هنجار های همگانی میباشد، و تبارز در باورهای اشخاص، که به طور ابراز انزجار و یا این که ابراز عشق مطرح می گردد و در رأی گیری ها و انتخابات تاثیر خویش را علامت میدهد. سازه بر این ذهن ها همگانی خلال در اختیار گرفتن اشخاص در اداره جامعه هم نقش مهمی داراست. اما در دولت ها استبدادی، اذهان همگانی بیشتر در در اختیار گرفتن خلق اشخاص بروز می نماید در حالی که در جامعه ها آزاد، اذهان همگانی در اداره جامعه نقش بیشتر دارااست و بر اخلاق و رفتار اشخاص در دست گرفتن کمتر. ولی در جامعه اسلامی که دقت به ارزشهای شرعی و انسانی مطرح میباشد و نیزآزادی همگانی به عموم داده گردیده، اذهان همگانی قادر است هر دو نقش خویش را به صورت متعادل اجرا نماید ؛ یعنی در در دست گرفتن خوی سری اشخاص و نیز در اداره جامعه قادر است نقش داشته باشد. برای تکوین ذهن ها همگانی، تقویت و اصلاح ذهن ها همگانی، مساجد قادر است بسیار نقش داشته باشد. تکوین ذهن ها همگانی هر تعدادی بیشتر بوسیله رسانه ها شکل میگیرد، ولی شغل کرد اشخاص هم نقش مهمی در تکوین اذهان همگانی دارااست. در مسجد از بعد از آن رسانه ای که داراست و نیز بخاطر سعی اشخاص، قادر است در ساخت و ساز و تقویت ذهن ها همگانی اثر گذار باشد. مسجد ضمن این که میتواند در ساخت و ساز و تقویت ذهن ها همگانی نقش داشته باشد، میتواند در اصلاح اذهان هم سهم دار باشد. در صورتیکه ده ها هزار مسجد در شهر ها و روستا ها بصورت هم زمان و هماهنگ به یک مورد بپردازند، میتوانند ذهن ها همگانی را در باره آن مسئله ذیل اثر قرار بدهند. سازه بر این امامان جماعت و مومنان نماز گزار در مساجد از آنگاه تبلیغی و رسانه ای و همت خویش، میتوانند یقین و فهم و شعور همگانی، قضاوت، و عقل همگانی را ذیل اثر قرار داده و عزم همگانی را بر پایه ی هدف ها فقهی جهت بدهند.
7.تامین فرهنگی
یکیاز هدف ها رئیس مسجد، نزاع با تهاجمات فرهنگی و هواخواهی از ارزشهای مکتبی میباشد. تردیدی وجود ندارد که در دنیای امروز فرهنگ وتمدن فقاهتی مسلمانها گزینه تهاجم قرار گرفته میباشد. برای نزاع با این تهاجم رئیس مساجد ضروری و بسیار مؤثر میباشد.
رئیس حفاظت فرهنگی در دو مرحله جاری ساختن میشود:
مرحله در آغاز،جلب و جذب اشخاص جامعه به خصوص جوان ها ؛
در مرحله دوم، تعمیق ایمان و تدبیر فقهی به صورتی که در مقابل تهاجمات فرهنگی بتواند ایستادگی نماید.
مسجد یک کدام از شایسته ترین مکانهایی میباشد که برای این اصلی میتواند گزینه به کار گیری قرار گیرد.
ساختوساز علت
یکیاز اصول و قواعد اساسی در علم مدیر، ساخت و ساز علت میباشد که رئیس بتواند در کارگر و کارگران یک دسته علت تولید نماید. وجود علت در اعمال فعالیت بر سرعت و کمیت و هم بر چگونگی متاع میافزاید. هنر یک مدیریت این میباشد که بتواند از تجهیزات جانور شایسته ترین منفعت را بگیرد، تجهیزات به دو قسمت، دنیوی و انسانی تقسیم می گردد، هدف از تجهیزات دنیوی، ابزارهای میباشد که در مسیر وصال به غرض مورد نیاز میباشد، که وظیفه رئیس میباشد که آن را عالی ساماندهی نماید، هدف از تجهیزات انسانی، نیروی میباشد که بری ایفا وظیفه در چنگ مدیریت میباشد، هنر مدیر درین میباشد که از هر دو قسمت به خیر و خوبی بتواند به کار گیری نماید.شایسته ترین و مطلوب ترین رویکرد برای، منفعت وری خوب و بیشتر از نیروی انسانی تولید انگیز در آنها میباشد این عمل سبب ساز میشود که نیروی انسانی به صورت خودکار با کل اقتدار و گنجایش و شایستگی، برای تحقق غرض سعی نماید. مورد ساخت علت در علم مدیر نقش مهمی داراست، مدرسه «نئو کلاسیک» یا این که «مدرسه رابطه ها انسانی» بر ساخت علت تاکید اکثری دارااست، آنها تأکید دارا هستند که با به کارگیری از علم ها انسانی هم زیرا روانشناسی، جامعه شناسی و عموم شناسی می اقتدار انگیزه مقداری بازدهی را آشنایی و برای بر طرف کردن آنها از روش انگیزش اشخاص و ارتقا همت، بازدهی را ارتقاء بخشید.([95])
ولی این لهجه و ذکر برای رئیس در بنگاه های اقتصادی میباشد، در کارها فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و سیاسی هم می قدرت شبیه این مقاله را مطرح کرد که برای، ساخت و ساز تحرّک در شخص و یا این که اشخاص، برای جنبش سریعتر به سوی غرض، شایسته ترین منش این میباشد که از روش تولید انگیزش در آنها، مسئله شغل خودجوش آنها را مهیا آورد. مدیریت مسجد بایستی برای ساخت و ساز علت در اشخاص، در اقامه نماز و عبادت خدای، بکوشد. نگاهی به سیره انبیاء و نیز نشانهها قران نشانه میدهد که به موضوع تولید علت در اشخاص، بسیار اعتنا گردیدهاست، به نحوی که در قرآن مهربان، دو وظیفه اصلی انبیاء و خاتم انبیاء حضرت محمد (صلی الله علیه و آله وسلم )، تبشیر و ارعاب یعنی مژده و هشدار معرفی گردیدهاست. در آیهها زیادی این مورد مطرح گردیده و علامت میدهد که از وظایف مهم انبیاء بوده میباشد.
«انا أرسلناک بالحق بشیرا ونذیرا ولا تسأل عن أصحاب الجحیم (بقرة 119»
ما تورا به حق، برای بشارت و هشدار (عموم دنیا) فرستادیم؛ و تو مسئول (گمراهی) دوزخیان (بعداز ابلاغ رسالت) نابودی.
«وما أرسلناک إلا کافة للناس بشیرا ونذیرا ولکن أکثر الناس لا یعلمون (سبأ 28»
و ما تورا جز برای همگی عموم نفرستادیم تا (آنها). را به پاداشی الهی) بشارت دهی و (از عذاب وی) هشدار دهی ولکن بیشتر عموم نمیدانند
«إنا أرسلناک بالحق بشیرا ونذیرا وإن اینجانب أمة إلا نبود فیها نذیر (فاطر 24»
ما تورا بحق برای بشارت و هشدارد دادن فرستادیم; و هر امتی، در پیشین هشدار دهنده ای داشته میباشد!
«کتاب فصلت آیاته قرآنا عربیا لقوم یعلمون * ‹ بشیرا ونذیرا (فصلت 3-4»
کتابی که آیاتش شرح داده گردیده. در حالی که گفتاری گویاست برای قومی که( بخواهند )بداننند * در حالی که مژدّه نصیب هشدار گر میباشد..
بشارت و تهدید یا این که مژده و هشدار، در کلیه قسمت هایی معاش انسانی، از مهمترین ابزار ساخت علت میباشد. این مقاله در فطرت انسانی ریشه داراست ؛ زیرا آدم و عقل انسانی موجودی میباشد فایده مبنا و مفسده فراروگریز، عالمان اصولی و کلامی یکی وسیع ترین و ریشه دار ترین حکم اولین عقلی را وجوب دفع مفسده و مطلوبیت جلب فایده میدانند. و بر پایه ی آن احکامی اکثری را تحت عنوان این که مصداق وجوب دفع مفسده میباشد، استنباط کرده اند. در دنیای امروز که دنیای تبلیغات میباشد، تبلیغات هم مبنی بر این دو شالوده یعنی دفع مفسده و جلب فایده پایدار میباشد با این تفاوت که جلب فایده اعتنا بیشتری را به خویش جلب نموده است در حالی که در اصول اخلاقی و نیز فرامین عقل دفع مفسده، عنایت حیاتی خیس داراست. متأسفانه در دنیای امروز، از سوی به انگیزه توسعه های علمی انسان، وضعیت میباشدّغناء کاذب در بعضا از اشخاص تاسیس شده است، و از سوی به انگیزه اشتباهات غامض برای برخی ناامیدی و یأس غالب شدهاست. هم آن میباشدّغناء کاذب و هم ناامیدی، گم گشتگی و گمراهی بشر میباشد. چون استغنا برای یک آدم و برای کلیه مخلوقات که سراپا فقر و تعلق میباشد، واقعاً استغنا مفهوم ندارد، وی خیال و خاطر می نماید به استغنا رسیده میباشد، حتیدر معاش دنیوی هرچه معاش مرفه خیس باشد، تعلق وی بیشتر میباشد ؛ لکن این تعلق به دیده نمی آید. هم چنان که یأس و نا امیدی، ازیادبردن کلیه توان های میباشد که در ذات آدم پنهان میباشد و نیز از یاد بردن همگی الطافی میباشد که معبود به آدم داده. وظیفه مهم آئین هدایت میباشد. آئین همچون عقل به بشر نوروروشنایی میبخشد که راه و روش صحیح را بپیماید. امام مسجد می بایست پیشوای این نوروفروغ باشد و اینگونه نور از روش تولید علت در باطن آدم میتواند متفحص گردد. تولید علت برای رابطه با معبود هنری میباشد که مدیریت مسجد می بایست در اشخاص جامعه تولید نماید و این کاری انبیایی میباشد و کاری میباشد که به مسجد، به آئین، و به رئیس مسجد معنی میبخشد.
تشریفات ترحیم مشهد برای مدیریت بهتر مراسم؛ از انتخاب خدمات تا کنترل هزینهها