مجله خبری تشریفات

حالت اخذ کمک غیبی
اخذ کمک غیبی را تابعِ قوانینی از این قبیل دانسته‌اند:[۲۳]

ایمان: به پیامبران و مومنان وعده داده گردیده که در جهان و آخرت، امداد شوند.[۲۴]
تکیه: تکیه به خداوند منجر شد تا امداد معبود مشمول مومنان گردد و آن ها با این که در نبرد احد باخت خورده بودند البته در به عبارتی درحال حاضر، در نزاع حمراء الاسد مقاومت کرده و بازدارنده از حمله کفار به مدینه تشریفات ترحیم مشهد شدند.[۲۵]
زهد: به مومنان وعده داده گردیده که پارسا پیشه کردن، از فرقان(پر‌نور‌بینی برای تشخیص حق از فسخ) و مغفرت الهی بهره مند میشوند[۲۶] و آفریدگار گره از مشکلاتشان می‌گشاید و امور را بر آن‌ها راحت می‌سازد.[۲۷]
استقامت: استقامت و پایداری مومنان، سبب ساز نزول ملائکه بر آن‌ها میگردد در حالی که ملائکه، مومنان را از واهمه و غم بدور میسازند و آن ها را به فردوس بشارت می دهند.[۲۸]
جهاد: به مجاهدان[۲۹] و امداد‌دهندگان آئین خداوند،[۳۰] وعده داده گردیده که شامل کمک و هدایت ویژه پروردگار قرار می گیرند.[۳۱]
طاقت: صبوری در روش خداوند، منجر اخذ کمک معبود[۳۲] و نزول فرشتگان و مددِ معنوی از مومنان می شود.[۳۳]
اخلاص: اخلاص یوسف سبب ساز شد خدا اورا از موقعیتی که زلیخا برای گناه آماده ساخته بود، نجات دهد.[۳۴]
جستارهای متعلق
فقیه غیب
اعجاز
پانویس
ناصحی، امدادهای غیبی از نظر قرآن، ۱۳۸۷ش، ص۱۷.
ناصحی، امدادهای غیبی از دید قرآن، ۱۳۸۷ش، ص۱۷.
ناصحی، امدادهای غیبی از نظر قرآن، ۱۳۸۷ش، ص۱۷.
مطهری، گروه اثر ها، ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۳۴۴.
مطهری، تیم اثر ها: امدادهای غیبی، انتشارات صدرا، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.
طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۸۲؛ مکارم و بقیه افراد، پیام قرآن، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۷۷؛ ناصحی، امدادهای غیبی از لحاظ قرآن، ۱۳۸۷ش، ص۱۹-۲۰.

آوازه فرزندان بکیر
فرزندان بکیر به بکیریون و وُلدِ جَهم و بیشتراز تمامی به زُراری (منسوب به زرارة بن اعین، اخوی بکیر) پر اسم و رسم‌اند[۱۱] و نسبت اخیر به نوشته ابوغالب به‌این جهت بوده که مامان حسن بن جهم بن بکیر نواده زرارة بن اعین بود. بیان کننده بیان همین نسبت در توقیعات امام هادی(ع) برای سلیمان بن جهم در ترویج آن[۱۲] تأثیر بدون شوخی داشته تشریفات ترحیم مشهد میباشد.[۱۳]

اخلاف بکیر
بعضی از اخلاف بکیر که از حیث حدیثی و دینی شناخته گردیده‌اند، از این قرارند:

عبدالحمید بن بکیر
عبدالحمید بن بکیر، از اصحاب امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع)، که بی‌واسطه و گاه به واسطه عبدالملک بن بکیر و محمد بن مسلم، حدیث نقل نموده است و گروهی از محدثان، مثلا محمد بن ابی عمیر، صفوان بن یحیی، حسن بن دوستداشتنی و یونس بن عبدالرحمان، از وی نقل حدیث کرده‌اند.

قدمت بن بکیر
قدمت بن بکیر، صحابی امام درست گو(ع).

عبدالاعلی بن بکیر
عبدالاعلی بن بکیر، راوی حدیث از امام درست گو(ع) که در اوراق روایات متعددی دربین وی و عمویش عبدالاعلی بن اعین خلط گردیده‌است.[۱۴]

زید و جهم بن بکیر
زید بن بکیر و جهم بن بکیر که طوسی،[۱۵] نجاشی[۱۶]، ابن داوود حلی،[۱۷] قهپائی[۱۸] و امین[۱۹] آن ها را در زمره اولاد بکیر ذکر شده‌اند.

فرزندان عبدالحمید بن بکیر
حسین و محمد و علی، فرزندان عبدالحمید بن بکیر و از راویان حدیث[۲۰] هر یکسری زراری این سه اخوی را فرزندان عبدالله بن بکیر خوانده میباشد.[۲۱]

حسن بن جهم بن بکیر
حسن بن جهم بن بکیر، از اصحاب و راویان امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از محدثان ثقه[۲۲] که با واسطه از محدثانی زیرا بکیر بن اعین، حماد بن عثمان، عبدالله بن بکیر و فضیل بن یسار حدیث نقل نموده است و محدثان دیگری، زیرا احمد بن محمد بن عیسی، حسن بن علی بن فضال، علی بن اسباط، محمد بن اسماعیل و محمد بن عبدالحمید از وی نقل حدیث کرده‌اند. شمار روایات گفته شده از وی، که غالباً فقاهتی میباشد، به ۱۲۳ میرسد.[۲۳]

حسین بن جهم بن بکیر
حسین بن جهم بن بکیر، از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) که در بعضا کتاب ها رجال، وی و حسن بن جهم را خلط کرده‌اند.[۲۴]

علی بن جهم بن بکیر
علی بن جهم بن بکیر، از اصحاب و راویان امام کاظم(ع).

محمد بن حسن بن جهم بن بکیر
محمد بن حسن بن جهم بن بکیر، که به شک در طبقه اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) جای‌دارد و یک‌سری حدیث نیز از وی نقل گردیده است.[۲۵]

سلیمان بن حسن بن جهم
سلیمان بن حسن بن جهم بن بکیر، از مشایخ شیعه، دارای اسم و رسم به زراری، که از روش مامان با آل‌ طاهر نسبت داشت و به این جهت یار آن‌ها به نیشابور رفت و بعداز برگشت آل‌طاهر از خراسان به کوفه رجوع. محل سکونت وی در کوفه سال‌ها تحت عنوان محله شیعه نشین آل‌ زراره دارای اسم و رسم بود.[۲۶]

محمد بن سلیمان
محمد بن سلیمان، دارای اسم و رسم به ابوطاهر زراری (۲۳۷-۳۰۱)، از ثقات اصحاب حدیث که با امام حسن عسکری(ع) مکاتبه داشته و کتاب الآداب والمواعظ و کتاب الدعاء از اثر ها اوست. وی واسطه جابجایی کتاب ها بعضا از اصحاب ائمه به نسل‌های آنگاه بوده میباشد.[۲۷] به نقل زراری[۲۸] و روحانی طوسی،[۲۹] او گزینه دقت حضرت امام بعد از ظهر(عج) نیز بوده و توقیعاتی برای وی صادر گردیده است. نواده ابوغالب، محمد بن عبیدالله بن احمد، نیز به ابوطاهر زراری دارای شهرت بوده و برخیً در سندها، روایات وی و محمد بن سلیمان را خلط کرده‌اند.[۳۰]

علی بن سلیمان زراری
ابوالحسن علی بن سلیمان زراری، از محدثان و فقهای گزینه دقت امام بعدازظهر(عج) بوده و با آن حضرت لینک و پیوند و رابطه داشته، و توقیعاتی نیز از جانب وی اخذ داشته میباشد. کتاب النوادر از اثر ها اوست.[۳۱]

جعفر بن سلیمان زراری
جعفر فرزند دیگر سلیمان را نیز از اصحاب امام هادی(ع) خوانده‌اند.[۳۲]

فرزندان دیگر سلیمان
از سه فرزند دیگر وی، به اسم‌های احمد و حسن و حسین، نیز در رسالة فی آل‌اعین زراری خاطر گردیده است.[۳۳]

فضیلت ها قرآنی
فرستاده اکرم(ص):
«ابْنَتِي‏ فَاطِمَةُ فَإِنَّهَا سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ‏ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ هِيَ بَضْعَةٌ مِنِّي وَ هِيَ نُورُ عَيْنِي وَ هِيَ ثَمَرَةُ فُؤَادِي وَ هِيَ رُوحِيَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيَّ وَ هِيَ الْحَوْرَاءُ الْإِنْسِيَّة»
دخترم فاطمه، سرور بانوان فقید از او‌لین تا واپسین میباشد، وی پاره بدن اینجانب، روشنایی دو چشمانم،‌ میوه قلب و روح اینجانب میباشد؛ وی حوراء انسیه تشریفات ترحیم مشهد میباشد.»[۱۴]

فضیلت ها قرآنی، مواقعی از فضیلت ها حضرت زهرا(س) میباشد که به‌اطمینان شیعه‌ها منشأ قرآنی داراست و اشاره به آیاتی میباشد که بر فضیلت و منقبت او دلالت می‌نمایند.[۱۵] برخی از این فضیلت ها عبارتند از:

عصمت و عصمت و طهارت براساس آیه پاکسازی: بنابر احادیث شیعه[۱۶] و اهل‌سنت،[۱۷] مصداق اهل‌بیت(ع) در آیه پاکسازی که به عزم پروردگار بر عصمت و طهارت اهل‌بیت(ع) از رجس و زشتی اشاره داراست، اصحاب کساء می باشند و حضرت زهرا(س) یک کدام از آن ها میباشد. گروهی از علمای شیعه برای ثابت پاکی حضرت فاطمه(س) بدین آیه استناد کرده‌اند.[۱۸]
صرفا زن برگزیده در ماجرای مباهله: بر محور نگرش مفسران شیعه[۱۹] و اهل‌سنت،[۲۰] آیه مباهله در ماجرای مباهله رسول(ص)‌ با مسیحیان نجران، در حق اصحاب کساء نازل گردیده و خواسته از «نساءنا» در آن آیه، حضرت زهرا(س) میباشد. طبرسی، مولف تعبیر و تفسیر مجمع البیان، دراین مورد ادعای اجماع کرده و آیه مباهله را استدلال برتری حضرت فاطمه(س)‌ بر تک تک زنان دانسته میباشد.[۲۱] جارالله زمخشری، از پژوهشگران اهل‌سنت، نیز آیه مباهله را توانا‌ترین ادله بر فضیلت و برتری اصحاب کساء دانسته میباشد.[۲۲][یادداشت ۱]
مصداق نیکوکاران در آیه اطعام: مبتنی بر آیه اطعام، نیکوکاران عده ای‌اند که با آنکه خودشان به خوراک نیاز دارا هستند آن را به‌خیال پروردگار به مسکین، یتیم و اسیر می دهند.[۲۳] بنابر احادیث، این آیه درباره عفو و بخشش امام علی(ع) و حضرت زهرا(س) نازل شد.[۲۴] طبق روایات، علی(ع) و فاطمه(س) به‌خیال و خاطر شفای حسنین(ع) سه روز روزه گرفتند و هر سه روز هنگام افطار با اینکه خویش گرسنه بودند، غذای خویش را به مسکین و یتیم و اسیر بخشیدند.[۲۵]
وجوب محبت در آیه مودت: در آیه مودت، مزد رسالت رسول(ص) «مودت قربی» اورده شده میباشد. به‌گفته مکارم شیرازی، مفسر قرآن،‌ مودت قربی از دید تک تک مفسران شیعه، محبت به اهل‌بیت نبی(ص) میباشد[۲۶] و بر محور منابع روایی شیعه[۲۷] و اهل‌سنت[۲۸] از رسول(ص) گفته شده که خواسته از القربی، علی، فاطمه، حسن و حسین میباشند. به‌گفته فخر رازی، از عالمان اهل‌سنت در قرن ششم قمری، آیه مودت دلالت بر وجوب محبت و تعظیم علی و فاطمه و حسنین دارااست.[۲۹]
استمرار نسل نبی به‌واسطه فاطمه (فاطمه مصداق کوثر): یکی تفسیرهای کوثر (به‌معنای نه فراوان) در سوره کوثر، کثرت نسل و ذریه فرستاده(ص) میباشد که با واسطه حضرت فاطمه(س) بوده میباشد.[۳۰] بنابه گفته ناصر مکارم شیرازی در تعبیر و تفسیر مثال، بخش اعظمی از علمای شیعه یکی‌از پر‌نور‌ترین مصداق‌های کوثر را حضرت فاطمه(س) دانسته‌اند.[۳۱]
از مصداق‌های ودیعه الهی: بر مبنا بعضی احادیث، فاطمه(س) در کنار چهارده معصوم(ع)، یکی‌از مصداق‌های سپرده الهی در آیه سپرده میباشد که افق‌ها و زمین و کوه‌ها از تایید آن سرباز زده‌اند.[۳۲]
از مصادیق لغت ها الهی: مطابق احادیث، حضرت زهرا(ع) از مصداق‌های «لغت ها الهی» در آیه توبه میباشد که حضرت انسان(ع) بعداز اخراج از پردیس، با توسل به آن کلمه ها، توبه کرد و پروردگار توبه اورا عهده دار شد.[۳۳]
‌ شاخه درخت تمیز: در آیه ۲۴ سوره ابراهیم، واژه طیبه به شجره طیبه (درخت منزه) تشبیه گردیده که اصل آن در زمین و شاخه‌های آن بر فراز عرش میباشد. مبتنی بر بعضی احادیث، آن درخت تمیز نبی(ص) میباشد، علی(ع) شاخهٔ مهم، فاطمه شاخهٔ فرعی، و ائمه میوه‌های آن میباشند.[۳۴]
‌ مصداق مشکات در آیه روشنایی: بر پایه ی آیه روشنایی، نور و روشنایی خدا به چراغدانی تشبیه شد‌ه‌است که چراغی در آن میباشد و آن لامپ در حبابی روشن مانند ستاره‌ای درخشنده قرار گرفته و با روغنی از درخت زیتون افروخته گردیده‌است.[۳۵] در بعضا احادیث،‌ فاطمه(س) چراغدان و ستاره‌ای براق میان زنان دانا دانسته شد‌ه‌است.[۳۶]
مصداق شب قدر: در برخی احادیث آمده میباشد که فاطمه مصداق شب قدر در آیه اولیه سوره قدر و آیه سوم سوره دخان میباشد[۳۷] و هر که اورا بی نقص بشناسد، شب قدر را فهم نموده است.[۳۸] یک کدام از مواقعی[یادداشت ۲] که در تشبیه فاطمه(س) به شب قدر اورده شده این میباشد که همان گونه که واقعیت شب قدر جز برای فرستاده(ص) و اولیاء‌ الهی ناشناخته میباشد، فاطمه(س) را نیز کسی جز نبی و امامان(ع) نشناخته و به مقامات و کمالاتش دست نخواهند یافت.[۳۹]
محمدحسین غروی اصفهانی
لیله قدر اولیا، نوروفروغ نهار اصفیا
صبح جمال وی طلوع از آسمان علا نماید
بضعه سید آدم، ام ائمه غرر
که می باشد جز وی که همسری با شَه «لافتی» نماید
وحی و نُبوتش نَسَب، جود و فُتُوَّتش حَسَب
ماجرا‌ای از مروتش سوره هل اتی نماید[۴۰]

حسن حسن‌زاده آملی
امام راست گو آن قرآن ناطق
یک کدام از تعبیر و تفسیر همانند صبح راستگو
بفرموده میباشد و بشنو ای دل باخبر
که لیله فاطمه میباشد و قدر الله
چو عرفانش بحق شوید نتیجه ها
به درک شب قدرید نائل
نزول یازده قرآن ناطق
در آن یک لیلة القدر میباشد راستگو
چنان‌که روز رمزی از ظهور میباشد
ظهور میباشد هر کجا مصباح نوروفروغ میباشد
شب قدر اندر این نشاه نمودی
بود از لیلة القدر افزایشی
چو ظلی روز اینجا ایام را میباشد
که یوم‌الله یوم القدر اینجا میباشد
مر انسانی که باشد کون جامع
شب قدر میباشد و یوم‌الله واقع[۴۱]

رخداد عاشورا (از دید داده های عددی)
این نوشته‌ی‌علمی دربارهٔ عاشورا از لحاظ داده های عددی میباشد. برای شناخت با حادثه عاشورا، مدخل اتفاق کربلا و اتفاق ها روز عاشورا را تشریفات ترحیم مشهد مشاهده کنید.
عزاداری محرم
تابلوی بعدازظهر عاشورا
تابلوی بعد از ظهر عاشورا یکی‌از اثر ها نقاشی محمود فرشچیان
حادثه ها
طومار‌های کوفیان به امام حسین(ع) • طومار امام حسین(ع) به احاطه بصره • روز عاشورا • حادثه کربلا • رخداد عاشورا (از حیث داده های عددی) • روزشمار حادثه عاشورا • اسیران کربلا
اشخاص
امام حسین(ع) • علی اکبر • علی‌اصغر • عباس بن علی • حضرت زینب(س) • سکینه بنت حسین • فاطمه دختر امام حسین • مسلم بن عقیل • شهیدان کربلا • اسیران کربلا
مکان‌ها
مقبره امام حسین(ع) • تل زینبیه • بقاع حضرت عباس(ع) • چاله قتلگاه • در بین‌الحرمین • نهر علقمه
مناسبت‌ها
تاسوعا • عاشورا • دهه محرم • اربعین • دهه صفر
مراسم
مرثیه‌خوانی • مدیحه • تعزیه • نوحه • زنجیرزنی • سینه‌زنی • سقاخانه • سنج و دمام • تیم سوگواری • شام غریبان • تشت‌گذاری • نخل‌گردانی • قمه‌زنی • راهپیمایی اربعین • تابوت‌گردانی • مراسم تابوت
نبو
حادثه عاشورا ماجرای پیکار امام حسین(ع) در دهمی روز ماه محرم سال ۶۱ق. در مرزو بوم کربلا با سپاهیان یزید بن معاویه به فرماندهی قدمت بن سعد که به شهیدشدن آن حضرت، یاران و خویشاوندانش سبب شد. باقیماندگان کاروان -زنان و فرزندان- به اسارت به کوفه و شام برده شدند. این اتفاق نزد شیعه‌ها عنایت اکثری دارااست و آن ها در نقاط متفاوت دنیا سالانه به مناسبت این اتفاق سوگواری می‌نمایند و به مطرح شدن فضیلت ها امام حسین(ع) و شهیدان عاشورا می پردازند.

تعداد طومار‌های کوفیان به امام حسین(ع)
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: طومار های کوفیان به امام حسین(ع)
مورّخان، داده های عددی طومار‌هایی که در مکه به دست امام حسین(ع) رسید، مختلف نوشته‌اند:

گروهی تعداد طومار‌ها را ۱۵۰ طومار نوشته‌اند که هر طومار وابسته به یک یا این که دو و یا این که چهار نفر بوده میباشد.[۱]
طبری تعداد طومار‌ها را حدود ۵۳ طومار دانسته میباشد.[۲]
بلاذری ۵۰ طومار برشمرده میباشد.[۳]
در کتاب الملهوف و اعیان الشیعه تعداد نویسندگان طومار‌ها ۱۲هزار نفر شمرده گردیده‌است. (هر طومار حاوی یک سری امضا بوده میباشد.)[۴]
گزارش ۱۵۰ طومار قائلان بیشتری دارااست و بعضی از منابع آن عمر بیشتری دارا هستند.

در کوفه
بیعت کنندگان با مسلم بن عقیل
تعداد کوفیان بیعت کننده با مسلم بن عقیل نیز در منابع تاریخی مختلف نقل گردیده‌است.

بخش اعظمی از منابع، داده های عددی بیعت کنندگان را ۱۸هزار نفر نوشته‌اند.[۵]
بعضی ۱۲هزار نفر[۶]نوشته‌اند.
در خبری به گزارش امام باقر(ع) داده های عددی بیعت کنندگان ۲۰ هزار نفر آورده شده میباشد.[۷]
ابن اعثم و خوارزمی بیش تر از ۲۰ هزار نفر،[۸]
ابن شهرآشوب ۲۵هزار نفر،[۹]
ابن قتیبه و ابن عبد و بنده ربه بیشتراز ۳۰ هزار نفر،[۱۰] و
ابن عساکر و ابن نما حلی به گزارش شعبی، ۴۰ هزار نفر[۱۱] گزارش کرده‌اند.
در گزارشی، زید بن علی در جواب سلمة بن کهیل بیعت‌کنندگان با جدش امام حسین(ع) را هشتاد هزار نفر بیان نموده است[۱۲] که به حیث می رسد این رقم در حدود تعداد کسانی میباشد که شایستگی خویش را برای نبرد با سپاه یزید اعلام کردند.

گزارش طبری از ابومِخنَف که ۱۸هزار نفر را گزارش نموده است، از اعتبار بیشتری برخوردار‌است، به ویژه آن که منابع سابق دیگر نیز این داده های عددی را تأیید کرده‌اند.

کوفیان مهیا برای مبارزه
در برخی گزارش‌ها آمده میباشد که داده های عددی کوفیان مهیا برای پیکار با لشکر یزید ۱۰۰هزار نفر بودند.[۱۳]

شیعه
شیعه در لغت بر دو مضمون‌ اطلاق می شود، یکی‌از «توافق و هماهنگی دو یا این که یک‌سری نفر بر مطلبی»؛ و دیگری «تقلید کردن» شخصی یا این که گروهی، از شخص یا این که تشریفات ترحیم مشهد گروهی دیگر.

[۱۹][۲۰] در لهجه عربی اصولا به معنای یک، دو یا این که گروهی از رهروان میباشد. در قرآن این لفظ یکسری توشه به همین معنای در‌پی به شغل رفته میباشد. برای مثال در آیه ۱۵ سوره قصص دربارهٔ یکی رهروان موسی از تیتر «شیعهٔ موسی»[۲۱] و در مکان دیگر از ابراهیم تحت عنوان «شیعهٔ نوح» حافظه می‌نماید.[۲۲] در تاریخ اسلام لفظ شیعه، به معنای مهم و لغوی‌اش برای رهروان اشخاص مختلفی به شغل میرفت. از جمله، گاهی از شیعه علی بن ابی‌طالب و گاهی از شیعه معاویه بن ابی‌سفیان مذکور گردیده. البته این لفظ کم کم معنای اصطلاحی پیدا کرد و فقط بر رهروان علی که به امامت وی معتقدند اطلاق میگردد.[۲۳]

امامیه
امامیه که به وسیله محمد باقر (۶۷۶ –۷۳۲ م) و جعفر درستگو (۷۰۲–۷۶۵م) بنیانگذاری گردیده‌است «شیعهٔ جعفری» نیز نامیده می گردد و از حیث اعتقادی به امامت فرزندان علی و فاطمه این نظر را دارد. امامیه ده‌ها فرقه بودند که امروزه تنها شیعه دوازده‌امامی، شیعه اسماعیلی و علویان وجود دارا هستند.

ماجرا دوم از شهادتش (انقطاع گویش میثم)
به داستان دیگر، میثم به درخواست توده‌ای از بازاریان، برای گلایه از خلق و خوی برهان بازار کوفه، هم پا آنها نزد ابن‌زیاد رفت تا از وی بخواهد استدلال را عزل نماید. میثم در آنجا سخنانی بلیغ اختلال کرد. عَمروبن حُرَیث، امیر کوفه از طرف ابن زیاد که عثمانی مسلک و معاند اهل بیت بود و در آن مجلس حضور داشت، میثم را شخصی لاف‌گو و دوست‌دار لاف‌گو خواند، البته میثم خویش را راست‌گو و دوستدار راست‌گو (حضرت علی) معرفی کرد. ابن‌زیاد به میثم امرکرد از علی بیزاری جوید و از آن حضرت بد بگوید و به مکان آن، دوستی خویش را به عثمان اعلام نماید و از وی نیک بگوید. وی میثم را ترساندن کرد که در شرایطی که به‌این امر کار نکند، دست‌ها و پاهایش را جدا می‌نماید و او‌را به‌دار میکشد. میثم اگرچه می‌توانست تقیه نماید، شهیدشدن را برگزید و اذعان کرد امام علی اورا مطلع نموده است که ابن‌زیاد اینگونه خواهد کرد و زبانش را خواهد برید. به‌دنبال آن، ابن‌زیاد برای اینکه این خبر غیبی را لاف جلوه دهد، امرکرد فقط دست‌ها و پاهای میثم را انقطاع نمایند و اورا کنار منزل عمرو بن حُرَیث به‌دار کشند. میثم بالای چوبه‌دار با صدای بلند از عموم می‌خواست برای شنیدن روایات مکنون و شگفت حضرت علی نزد وی گردآوری شوند. وی درباره فتنه‌های بنی اُمیه و فضائل بنی‌هاشم سخنانی می‌ذکر کرد. عمرو بن حریث زیرا افشاگری میثم و ازدحام عموم را بر گرد وی روءیت کرد، عجله‌زده نزد ابن‌زیاد رفت و داستان را به وی استحضار بخشید. ابن‌زیاد، از بیم رسوایی، دستورداد بر دهن میثم لجام نهند. آورده شده میباشد وی اول شخصی بود که در اسلام بر دهانش لجام گذاشته شد.[۴۰] به روایتی دیگر، عمرو بن حریث که نگران گرایش عموم به سخنان میثم و کودتا آنها بر ضد حکومت بود، از ابن‌زیاد خواست امر دهد لهجه میثم را جدا نمایند. ابن‌زیاد موافقت کرد و یک کدام از نگهبانان را برای این فعالیت ارسال کرد. میثم با یاد آوری این مقاله که ابن‌زیاد نتوانست کلام مولایش علی را در خصوص براندن گویش و دست‌ها و پاهایش، تکذیب نماید، لحظاتی بعد از آنکه زبانش جدا شد، به شهید شدن تشریفات ترحیم مشهد رسید.[۴۱]

بقاع و بارگاه تازه میثم تمار در اطراف مسجد کوفه
سوال: مبنی بر ماجرا دوم از شهیدشدن میثم، این سوال به ذهن می آید که چطور میثم توانست بالای چوبه‌دار سخن بزند و سخنرانی نماید؟

جواب: در آن دوران، به‌دار کشیدن این سیرتکامل خلا که رینگ طناب را بدور گردن فرد محکوم به اعدام بیندازند بلکه آن را بدور سینه می‌انداختند تا از شانه‌هایش معلق خواهد شد و آن قدر بماند تا از گرسنگی و تشنگی تلف گردد.[۴۲][یادداشت ۱]

میثم تمار به‌دار کشیده شد ولی گشوده هم بر فراز دار، با صدایی رسا عموم را به شنیدن حقایق اسلام و روایات و اسرار علی (ع) فرا می خواند.

شهید شدن میثم تمّار در ۲۲ ذی‌الحجه سال ۶۰ هجری قمری، ده روز قبل از ورود امام حسین (ع) به عراق، رویداد.[۴۳] ابن‌زیاد از دفن وی دوری کرد تا آنکه یکسری بدن از خرمافروشان کوفه، شبانه، جسد او را با چوبه‌دار ربودند و در قبری فی مابین چاله آب در مملکت خاندان خواسته به خاک سپردند.[

امام زمان علیه السلام

ذکر مورد در منابعِ تاریخِ همگانیِ مسلمانها مختلف میباشد. محمد بن جریر طبری (و. ۳۱۰ ه‍.ق/۹۲۲ م) — که معاصرِ روزگار غایب بودن بود — در تاریخ طبری اشاره‌ای به زمینهِ امام دوازدهم و عمل‌های شیعه‌ها امامی نمی‌نماید در حالی که به عمل‌های بقیه دسته‌های شیعه نظیر اسماعیلیه می پردازد تشریفات ترحیم مشهد و حتی کاربرد حدیثِ مهدیِ قائم بوسیله این مجموعه‌ها در استحصالِ توان را پی می گیرد. جاسم حسین انگیزهِ بیان نشدنِ عمل‌های امامیه در‌این کتاب را مخفیانه بودنِ آن می داند. مسعودی (حدود ۲۸۳–۳۴۶ ه‍.ق/۸۹۶–۹۵۷ م) در مُروجُ‌الذَّهَب، اَلتَّنبیهُ و الْاِشراف و نیز اِثباتُ الْوَصیَّة — که به او منسوب میباشد — به فشارها و دشوار‌گیری‌های عباسیان علیهِ امامان شیعه که سبب به وقوع غایب بودن شد می پردازد. ابن اَثیر (و. ۶۳۰ ه‍.ق/۱۲۳۲ م) در اَلْکامِلُ فِی التّاریخ به اختلافات بین وکلای امام در زمان غایب بودن و تأثیر غُلُوّ در بروز آن می پردازد. به‌نظریهٔ جاسم حسین ممکن میباشد او داده ها خویش را از کتاب تاریخُ الْاِمامیّه تاثیر یحیی بن اَبی‌طَیْ (و. ۶۳۰ ه‍.ق/۱۲۳۲م) گرفته باشد.[۱۸۴]

به‌نوشتهٔ ساشادینا بسیار اختلال میباشد که مرزی در بین مطالبِ تاریخی از یک طرف با تذکره‌نویسی و مطالبِ اعتقادیِ شیعه از طرف دیگر در کتاب‌های نویسندگان شیعه گزینش کرد؛ چون معاش‌طومارٔ امامان در کتاب‌های نویسندگان شیعه، آکنده‌از قصه‌هایی به‌مدلِ تذکره‌هایی میباشد که عارفان برای مُرشِدان و قِدّیسانِ خویش می‌نویسند. برای استیناف دربارهٔ امام دوازدهمِ شیعه‌ها بایستی به منابعی اعتماد کرد که خیر می‌قدرت آنها را به طور کاملً تاریخی و خیر می‌اقتدار به طور کاملً معاش‌طومار‌های مذهبی و تذکره‌ای دانست. به هر درحال حاضر این منابع بیشترین امداد را به محققان در راه و روش شعورِ زمان‌ای می‌نماید که ایدهٔ مُنجیِ آخِرُالزّمان را به نظریهٔ پیروز در مذهب شیعه تبدیل کرده‌میباشد

انگیزه آگاه نکردن عموم در شهادت حضرت فاطمه
انگیزه مخفیانه بودن مراسم نماز و مراسم تدفین، وصیت فاطمه(س) بوده میباشد؛ بنابر نقل فتال نیشابوری، فاطمه(س) به امام علی(ع) وصیت کرد هیچ یک از کسانی که به وی ظلم کرده و حقش را غصب نموده بودند، بر وی نماز نخوانند و در مراسم تدفین‌اش کمپانی نکنند.[۲۳] همینطور وصیت کرد که او‌را در ظلمات شب و وقتی که عموم خوابند، تشریفات ترحیم مشهد دفن نمایند.[۲۴]

روضه خوان صدوق نیز ماجرا نموده است که هنگامی از امام علی(ع) انگیزه دفن شبانه و مخفیانه فاطمه(س) را پرسیدند، امام در پاسخ فرمود: فاطمه از گروهی خشمگین بود و دوست نداشت آن‌ها در مراسم‌تدفین‌اش کمپانی نمایند.[۲۵] ابن‌قتیبه دینوری، فقیه و محدث اهل‌سنت در قرن سوم هجری نیز نقل کرده که فاطمه وصیت کرد شبانه دفن خواهد شد تا ابوبکر در دفن وی حاضر نشود.[۲۶]

تشییع‌جنازه
نوشته‌ی علمیٔ مهم: محل دفن حضرت فاطمه(س)
بخشی از سخنان امام علی(ع) در تشییع‌جنازه حضرت فاطمه(س) خطاب به نبی
«ای نبی پروردگار، بر مرگ دختر برگزیده تو، طاقت اینجانب اندک میباشد و شکیبایی و توانم از دست رفته...آن سپرده بازگردانده شد و آن ودیعت به صاحبش رسید. غم من را آخری وجود ندارد؛ کلیه شب خواب به چشمم نرود تا آن گاه که آفریدگار برای اینجانب سرایی را که تو در آن مکان گرفته‌ای، تفویض نماید. به‌زودی، دخترت تو‌را خبر دهد که به چه شکل امتت گرد آمدند و بر وی ستم کردند.»[۲۷]
در تاریخ یعقوبی، از منابع تاریخی قرن سوم، آمده میباشد که لاشه فاطمه(س) شبانه دفن شد و هنگام تدفین، تنها سلمان و ابوذر و مقداد حضور داشتند.[۲۸] فتال نیشابوری تعداد حاضران را پاره ای بیش تر از این دانسته میباشد.[۲۹] ابن‌شهرآشوب در کتاب مناقب در روایتی مرسل نقل نموده است زمانی که امام علی(ع) حضرت زهرا(س) را مجاورت قبر آورد، دستی از قبر خارج آمد و اورا تحویل گرفت و بعد از آن ناپدید شد.[۳۰] امام علی(ع) بعداز دفن فاطمه(س)، اثرها قبر را از در بین پیروزی تا قبر معلوم نباشد.[۳۱]

درباره محل دفن فاطمه(س) نقل‌های مختلفی وجود داراست،[۳۲] برای مثال:

روضة النبی[۳۳]
منزل حضرت فاطمه و امام علی(ع) که با پیشرفت مسجدالنبی در طی بنی‌امیه، بخشی از مسجد شد.[۳۴]
بعضی منابع به طور مطلق آرامستان بقیع را تحت عنوان محل دفن حضرت فاطمه بیان کرده‌اند.[۳۵]
منزل عقیل بن ابی‌طالب[۳۶] منزل عقیل، منزل‌ای گران قدر، در کنار آرامستان بقیع بود[۳۷] که بعد از دفن شدن فاطمه بنت اسد، عباس بن عبدالمطلب و یک سری بدن از امامان شیعه(ع) در آن، از موقعیت مسکونی به طور زیارتگاه تغییر‌و تحول یافت.[۳۸]
اتفاق ها بعد از مراسم‌تدفین
همینطور مشاهده کنید: ساختن قبرهایی برای مخفی ماندن قبر فاطمه(س)
امام علی(ع) برای مخفی ماندن قبر فاطمه(س) و پرهیز از یافته شدن آن، ضمن از در میان بردن اثر ها قبر،[۳۹] هفت قبر[۴۰] و به قولی چهل قبر[۴۱] دیگر نیز صحیح کرد.

در کتاب سلیم بن قیس آمده میباشد، صبح روز بعداز دفن فاطمه(س)، ابوبکر و قدمت بن خطاب به همپا عموم، برای نماز قرائت بر لاشه رفتند و مقداد به آن‌ها اعلام کرد که لاشه را دیشب دفن کرده‌اند.[۴۲]

عموم با اگاهی از دفن فاطمه(س) از اینکه نتوانسته‌اند در تشییع و نماز بر صرفا فرزند فرستاده(ص) حاضر شوند، اندوهگین گردیده و یکدیگر را نکوهش می‌کردند.[۴۳] بنابر نقل سلیم بن قیس، قدمت بن خطاب بعد از استحضار از نماز و دفن مخفیانه، به ابوبکر اعلام‌کرد: به تو گفته بودم که اینان اینگونه خواهند کرد.[۴۴] همینطور قدمت گفت و گو‌ای با عباس بن عبدالمطلب داشت و بنی‌هاشم را به حسادت تبهکار کرد. عباس نیز این را وصیت فاطمه دانست و اذعان کرد وی وصیت کرد شما دو نفر بر وی نماز نگذارید.[۴۵]

بنابر آنچه در بحار الانوار آمده میباشد، قدمت بن خطاب [یادداشت ۱] اظهار کرد بعضا از زنان مسلمان را بیاورید تا این قبرها را نبش نمایند و لاشه فاطمه را پیدا نمایند، تا ما بر آن نماز بخوانیم و مجدد دفن کنیم و قبرش را زیارت کنیم.[۴۶] زمانی این خبر به امام علی(ع) رسید، بسیار خشمگین شد و شمشیرش را برداشت و به بقیع رفت[۴۷] و بعداز بحث‌ای که بین وی و قدمت درگرفت،[۴۸] به قدمت بیان کرد در شرایطی که خنجر خویش را از غلاف خارج بیاورم، به جایش برنمی‌گردانم مگر اینکه تورا کشته باشم.[۴۹] وی همینطور خطاب به عده ای که خواستار نبش قبر بودند اعلام‌کرد که در‌صورتی‌که کسی سنگی را از روی این قبرها جابجا نماید، اورا خواهد کشت.[۵۰] بعد از این تهدیدات، قدمت از تصمیم خویش قیدش را زد.[۵۱] براساس برخی نقل‌ها بعداز این رای زنی، ابوبکر امام علی(ع) را آهسته کرده و اعلام‌کرد کاری که علی(ع) دوست نداشته باشد را ایفا نخواهد بخشید.

پیشینه قبله
تغییر و تحول قبله مسلمانها از بیت المقدس به کعبه در کتاب سیره النبی که در قرن یازدهم هجری به فرمان پادشاه خواسته سوم حکم کننده عثمانی و به وسیله سید سلیمان کسیم پاشا تهیه و تنظیم شد‌ه‌است.
تغییر تحول قبله مسلمانها از بیت المقدس به کعبه در کتاب سیره النبی که در قرن یازدهم هجری به فرمان فرمان روا خواسته سوم قاضی عثمانی و بوسیله سید سلیمان کسیم پاشا تنظیم تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.
درباره پیشینه قبله، احادیث و ایده ها مختلفی وجود دارااست:

سازه بر برخی احادیث، کعبه از فرصت حضرت انسان(ع) قبله بوده میباشد.[۸] حضرت ابراهیم(ع) کعبه را نوسازی کرد[۹] و حضرت موسی(ع) برای نجات مسجدالاقصی از بی دینی و انحراف، به دستور خدا، بیت المقدس را قبله قرار بخشید.[۱۰]
در برخی احادیث آمده میباشد که قبله قانونی مسلمانها تا دو سال بعداز سفر، بیت المقدس بوده میباشد.[۱۱] کعبه در آن هنگام، به طور بت‌منزل‌ای درآمده بود و نماز گزاردن به سوی آن، شبهه احترام به بت‌ها را برمی‌انگیخت.[۱۲]
بعضی گفته‌اند: فرستاده(ص) قبل از مسافرت، در شکل قابلیت، بین دو قبله گردآوری می کرد؛ به این شکل که با اعتنا به وضعیت جغرافیایی مکه و بیت المقدس، قابلیت و امکان این بود که آن حضرت به‌سیرتکامل‌ای رو به بیت المقدس بایستد که کعبه بین وی و بیت المقدس قرار گیرد و در شکل عدم قابلیت و امکان گردآوری، به سوی مسجد الاقصی نماز می‌گزارد.[۱۳] بعد از مسافرت، توده در بین دو قبله به سبب ساز حالت جغرافیایی، ممکن خلا و به‌این رو بیت المقدس فقط قبله نبی(ص) و مسلمان ها بود.[۱۴]
سازه بر بعضی احادیث دیگر، مسلمانها در مکه مختار بودند به هر سویی نماز بگزارند البته فرستاده(ص)، بیت المقدس را برگزید.[۱۵]
روایاتی نیز حاکی از آن میباشد که تا قبل از مسافرت، کعبه، قبلهٔ مسلمان‌ها بوده میباشد.[۱۶] لازمه این حرف، تغییر تحول دو مرحله‌ای قبله، یعنی از کعبه به بیت المقدس و از بیت المقدس به کعبه میباشد.
بعضا منابع تفسیری، با دقت به آیه ۱۱۵ سوره بقره: «وَ لِلهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَینَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ» از تخییر فرستاده(ص) و مسلمان ها در میان دو قبله حرف گفته‌اند.[۱۷] آن ها در تأیید لحاظ خود، به عدم مخالفت مصرح نبی پروردگار(ص) با فعالیت براء بن معرور در سفری به مکه قبل از مهاجرت استناد می‌نمایند که به سوی کعبه نماز گزارد.[۱۸] در قبال، برخی آیه یادشده را درباره نافله‌های در درحال حاضر مسافرت می دانند؛[۱۹] ولی بنابر بعضا احادیث تاریخی، براء بن معرور بعد از سفر همچنان به سوی کعبه نماز می‌گزارد در حالی که رسول اکرم(ص) رو به بیت المقدس نماز می‌گزارد. زیرا خبر به آن حضرت رسید، براء را از این عمل جلوگیری کردن کرد و وی به عهده گرفت.

نبرد نهروان (مارقین) چه‌گونه بود؟
نوشته‌علمیٔ اساسی: مبارزه نهروان
ماجرای حکمیت در نبرد صفین، به اعتراض و مخالفت عملی بعضا از یاران امام علی(ع) انجامید و آنها علی(ع) را به خیال و خاطر تایید حکمیت سرزنش کردند.[۳۹] این در حالی بود که امام علی از آغاز مخالف حکمیت بود و خودشان او‌را به تحکیم وادار کرده بودند.[۴۰] در هر حالا، آن‌ها امام را کافر شمرده، لعن تشریفات ترحیم مشهد کردند.[۴۱]

این مجموعه که خوارج یا این که مارقین نامیده شدند عاقبت دست به کشتن عموم گشودند. عبدالله بن خباب را که پدرش صحابی فرستاده پروردگار بود کشتند و شکم زن آبستن اورا پاره کردند.[۴۲] به این طرز، امام مجبور به نبرد با آنها شد. او پیش از نبرد عبدالله بن عباس را به گفتگوی با آن ها ارسال کرد البته سودی نبخشید.[۴۳] علی(ع) با آن ها گفت‌و‌گو کرد و برخی از آن‌ها‌را متقاعد، و از خوارج غیر وابسته کرد.[۴۴] بخش اعظمی از خوارج نیز بر نظریه خود باقیمانده، با علی جنگیدند.[۴۵] از خوارج، خیر بدن باقی ماند و از یاران علی هفت یا این که خیر بدن کشته شدند.[۴۶]

طرز حکومت
دستمزد متقابل عموم و حکم کننده

ابونوار کرباس فروش میگوید:

«علی بن ابی‌طالب به همپا برده‌اش نزد اینجانب آمد و دو تی شرت کرباس خرید. آن‌گاه به برده‌اش اعلام‌کرد: «هر یک را میخواهی بردار.»؛ برده یکی‌از را برداشت. آن گاه علی بلوز دیگر را برداشت و پوشید.»

ابن حنبل، فضائل امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب(ع)، ص۱۲۹.

امام علی(ع) برای شخصیت و حقوق و دستمزد عموم قیمت بخش اعظمی قائل بود و این فرمان در قسمت‌طومار‌هایی که به مأموران دولتی رسول میباشد تماماً آشکار میباشد.[مستلزم منبع] بر طبق طومار ۵۱ نهج البلاغه، علی(ع) مأموران عده‌آوری خراج را به کردار عادلانه، منصفانه و شکیبایی در قبال عموم توصیه نموده است.[۴۷] همینطور وقتی که امام علی(ع) صاحب اشتر را به استانداری مصر منصوب کرد، اورا به بخشندگی و خوش‌رفتاری با کلیه عموم (چه مسلمان و چه غیر مسلمان) و عکس العمل انسانی با آنها دعوت نمود