یا این که لَثاراتِ الحسین به معنای ای خونخواستار حسین(ع)، شعار قیامهایی بود که بعد از شهید شدن امام حسین(ع) به خواسته خونخواهی از او صورت گرفتند. این شعار، آغاز در قیام توابین به رهبری سلیمان بن صرد خزاعی و آنگاه در قیام مختار به فعالیت رفت. گویندگان این شعار برای اعلام استارت قیام و تحریک علاقه مندان اهل بیت(ع) از این شعار استعمال میکردند. ابومسلم خراسانی نیز در باخت امویان از این شعار فایده جست. سازه بر روایاتی، شعار حضرت مهدی(عج) و یاران او، در انتها الزمان نیز همین شعار تشریفات ترحیم مشهد میباشد.
معنیشناسی
ثار به معنای خونخواهی و طلبکردن خون کشته شده میباشد (معانی خون و آدم کش و معاند نیز برای این کلمه و واژه نام برده میباشد).[۱] لغتشناسان دو مضمون برای ثار در تعبیر و تفسیر «یا این که ثارات فلان»، مطرح کردهاند:
ثار به معنای خونخواه به شغل رفته و اساسا، پاراگراف بهاین شکل بوده میباشد «ای افرادی که اهل خونخواهی میباشید»؛ براین اساس، معنای عبارت اینگونه میباشد: «ای خونخواستار حسین». استفاده کنندهِ این عبارت، خونخواستار امام حسین میباشند که برای خونخواهی فراخوانده میگردند.[۲]
ثار به معنای قتل کننده میباشد؛ براین اساس، معنای عبارت اینگونه میباشد: «ای قاتلان حسین». مشهورترین شاهد نمونه برای این تفسیر، «یا این که ثارات عثمان» میباشد که هم در حدیث و هم در شعر احساسّان بن اثبات آمده میباشد.[۳] منادا درین تعبیر و تفسیر قاتلان امام حسین می باشند که به مراد ساخت وحشت در دل آن ها، گزینه خطاب قرار میگیرند.[۴]
کلام لام به معنی دوم «یا این که لثارات» را لام استغاثه مینامند که در کلمات استغاثه (طلب امداد) گاهی بر رمز لغات می آید.[یادداشت ۱][۵] بیان شده که ممکن میباشد «یالَثاراتِ» تسهیل یا این که تصحیف گردیدهٔ «یا این که آل ثاراتِ» باشد.[۶]
شعار قیامهای شیعی
«یا این که لثارات الحسین» شعار قیامهایی بوده که بعد از شهیدشدن امام حسین(ع) و به مراد خونخواهی از او صورت گرفته بودند. این شعار همینطور در قیامهای علیه خلفای اموی راز داده شد. رهروان بنی امیه معمولا در مقابل این شعار، شعار «یا این که لثارات العثمان» سرمیدادهاند.[۷] شعار یالثارات، تأثیر فراوانی در تحریک هوا داران اهل بیت(ع) علیه حکومت اموی داشته و این شعار مبنی بر منابع تاریخی، بر دل شیعهها و حتی هر مخالف حکومت اموی، تأثیر میگذارده میباشد؛[۸] بر همین پایه، مردان هنگامی این شعار را میشنیدند، از خانواده خویش مستقل گردیده، عازم میدان نبرد میشدند.[۹]
قیام توابین
نوشتهی علمیٔ اساسی: قیام توابین
اولی قیامی که بعد از شهیدشدن امام حسین(ع) در کوفه وقوع افتاد، و شعار یالثارات الحسین در آن راز داده شد، قیام توابین بود،[۱۰] اولین اشخاصی کهاین گزاره را ذکر کردند حکیم بن منقذ کندی و ولید بن غضین کنانی بودهاند[۱۱] سلیمان بن صرد خزاعی رهبر این قیام، با یارانش به زیارت امام حسین(ع) رفته و شعار «یالثارات الحسین» راز دادند.[۱۲]
قیام مختار
نوشته ی علمیٔ مهم: قیام مختار
بنابر منابع تاریخی، این شعار در قیام مختار، فراوان به فعالیت میرفته میباشد. اولین تحرک یاران مختار علیه عبدالله بن فرمانبردار در کوفه با همین شعار استارت شد.[۱۳] مختار نیز هنگام پوشیدن جامه رزم، امر کرد عموم با شعارهای یا این که لثارات الحسین و یا این که منصور امت استارت قیام را اعلام نمایند.[۱۴]
سپاه خشبیه زمانی که برای نجات بنیهاشم و در مرکز آن ها محمد بن حنفیه وارد مکه شد، با شعار یالثارات الحسین بر علاقه مندان عبدالله بن زبیر تاختند.[۱۵] همینطور زمانی که قدمت بن سعد کشته شد، کوفیان ندای یالثارات الحسین رمز دادند.[۱۶]
یاران مختار خلال ذکر این عبارت به طور شعار، در اشعار حماسی خویش برای تحریک عموم نیز از آن سود بردند. در شعری از عبدالله بن همام سلولی آمده میباشد:
وی فی لیلة المختار ما یذهل الفتی
و یلهیه عن رود الشباب شموع
دعا: «یا این که لثارات الحسین،» فاقبلت
کتائب اینجانب همدان سپس هزیع[۱۷]
و در آن شب مختار، یعنی آن جوانمرد
سراسیمه بود و شمعها واله آن جوان بودند.
به شعار (یا این که لثارات الحسین) دعوت کرد
و گردانهایی از همدان و هزیع پذیرفتند.[۱۸]
قیامهای آتی
در قیامهای شیعه ها بعداز مختار، شعار یا این که لثارات چشم نمی شود. به عنوان مثال در قیام زید و قیام یحیی علیه امویان و قیام محمد نفس زکیه، قیام ابراهیم بن عبدالله دارای شهرت به قتیل باخمرا و قیام شهید فخ علیه عباسیان، این شعار به عمل نرفته میباشد؛ ولی در مقابل، خراسانیان در قیام علیه امویان از این شعار سود کردهاند.[۱۹]
گاهی این شعار برای غیر از امام حسین(ع) نیز به عمل برده گردیده است. قرمطیان با شعار یا این که لثارات الحسین به خونخواهی از حسین بن زکرویه پرداختند.[۲۰] انگیزه به کار گیری قرمطیان از این شعار، سودگیری از تأثیر این شعار دانسته گردیدهاست.[۲۱]
یا این که لَثاراتِ الحسین به معنای ای خونخواستار حسین(ع)، شعار قیامهایی بود که بعد از شهید شدن امام حسین(ع) به خواسته خونخواهی از او صورت گرفتند. این شعار، آغاز در قیام توابین به رهبری سلیمان بن صرد خزاعی و آنگاه در قیام مختار به فعالیت رفت. گویندگان این شعار برای اعلام استارت قیام و تحریک علاقه مندان اهل بیت(ع) از این شعار استعمال میکردند. ابومسلم خراسانی نیز در باخت امویان از این شعار فایده جست. سازه بر روایاتی، شعار حضرت مهدی(عج) و یاران او، در انتها الزمان نیز همین شعار تشریفات ترحیم مشهد میباشد.
معنیشناسی
ثار به معنای خونخواهی و طلبکردن خون کشته شده میباشد (معانی خون و آدم کش و معاند نیز برای این کلمه و واژه نام برده میباشد).[۱] لغتشناسان دو مضمون برای ثار در تعبیر و تفسیر «یا این که ثارات فلان»، مطرح کردهاند:
ثار به معنای خونخواه به شغل رفته و اساسا، پاراگراف بهاین شکل بوده میباشد «ای افرادی که اهل خونخواهی میباشید»؛ براین اساس، معنای عبارت اینگونه میباشد: «ای خونخواستار حسین». استفاده کنندهِ این عبارت، خونخواستار امام حسین میباشند که برای خونخواهی فراخوانده میگردند.[۲]
ثار به معنای قتل کننده میباشد؛ براین اساس، معنای عبارت اینگونه میباشد: «ای قاتلان حسین». مشهورترین شاهد نمونه برای این تفسیر، «یا این که ثارات عثمان» میباشد که هم در حدیث و هم در شعر احساسّان بن اثبات آمده میباشد.[۳] منادا درین تعبیر و تفسیر قاتلان امام حسین می باشند که به مراد ساخت وحشت در دل آن ها، گزینه خطاب قرار میگیرند.[۴]
کلام لام به معنی دوم «یا این که لثارات» را لام استغاثه مینامند که در کلمات استغاثه (طلب امداد) گاهی بر رمز لغات می آید.[یادداشت ۱][۵] بیان شده که ممکن میباشد «یالَثاراتِ» تسهیل یا این که تصحیف گردیدهٔ «یا این که آل ثاراتِ» باشد.[۶]
شعار قیامهای شیعی
«یا این که لثارات الحسین» شعار قیامهایی بوده که بعد از شهیدشدن امام حسین(ع) و به مراد خونخواهی از او صورت گرفته بودند. این شعار همینطور در قیامهای علیه خلفای اموی راز داده شد. رهروان بنی امیه معمولا در مقابل این شعار، شعار «یا این که لثارات العثمان» سرمیدادهاند.[۷] شعار یالثارات، تأثیر فراوانی در تحریک هوا داران اهل بیت(ع) علیه حکومت اموی داشته و این شعار مبنی بر منابع تاریخی، بر دل شیعهها و حتی هر مخالف حکومت اموی، تأثیر میگذارده میباشد؛[۸] بر همین پایه، مردان هنگامی این شعار را میشنیدند، از خانواده خویش مستقل گردیده، عازم میدان نبرد میشدند.[۹]
قیام توابین
نوشتهی علمیٔ اساسی: قیام توابین
اولی قیامی که بعد از شهیدشدن امام حسین(ع) در کوفه وقوع افتاد، و شعار یالثارات الحسین در آن راز داده شد، قیام توابین بود،[۱۰] اولین اشخاصی کهاین گزاره را ذکر کردند حکیم بن منقذ کندی و ولید بن غضین کنانی بودهاند[۱۱] سلیمان بن صرد خزاعی رهبر این قیام، با یارانش به زیارت امام حسین(ع) رفته و شعار «یالثارات الحسین» راز دادند.[۱۲]
قیام مختار
نوشته ی علمیٔ مهم: قیام مختار
بنابر منابع تاریخی، این شعار در قیام مختار، فراوان به فعالیت میرفته میباشد. اولین تحرک یاران مختار علیه عبدالله بن فرمانبردار در کوفه با همین شعار استارت شد.[۱۳] مختار نیز هنگام پوشیدن جامه رزم، امر کرد عموم با شعارهای یا این که لثارات الحسین و یا این که منصور امت استارت قیام را اعلام نمایند.[۱۴]
سپاه خشبیه زمانی که برای نجات بنیهاشم و در مرکز آن ها محمد بن حنفیه وارد مکه شد، با شعار یالثارات الحسین بر علاقه مندان عبدالله بن زبیر تاختند.[۱۵] همینطور زمانی که قدمت بن سعد کشته شد، کوفیان ندای یالثارات الحسین رمز دادند.[۱۶]
یاران مختار خلال ذکر این عبارت به طور شعار، در اشعار حماسی خویش برای تحریک عموم نیز از آن سود بردند. در شعری از عبدالله بن همام سلولی آمده میباشد:
وی فی لیلة المختار ما یذهل الفتی
و یلهیه عن رود الشباب شموع
دعا: «یا این که لثارات الحسین،» فاقبلت
کتائب اینجانب همدان سپس هزیع[۱۷]
و در آن شب مختار، یعنی آن جوانمرد
سراسیمه بود و شمعها واله آن جوان بودند.
به شعار (یا این که لثارات الحسین) دعوت کرد
و گردانهایی از همدان و هزیع پذیرفتند.[۱۸]
قیامهای آتی
در قیامهای شیعه ها بعداز مختار، شعار یا این که لثارات چشم نمی شود. به عنوان مثال در قیام زید و قیام یحیی علیه امویان و قیام محمد نفس زکیه، قیام ابراهیم بن عبدالله دارای شهرت به قتیل باخمرا و قیام شهید فخ علیه عباسیان، این شعار به عمل نرفته میباشد؛ ولی در مقابل، خراسانیان در قیام علیه امویان از این شعار سود کردهاند.[۱۹]
گاهی این شعار برای غیر از امام حسین(ع) نیز به عمل برده گردیده است. قرمطیان با شعار یا این که لثارات الحسین به خونخواهی از حسین بن زکرویه پرداختند.[۲۰] انگیزه به کار گیری قرمطیان از این شعار، سودگیری از تأثیر این شعار دانسته گردیدهاست.[۲۱]
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس