محمدباقر اصطهباناتی (درگذشت: ۱۳۲۶ق) ملقب به شهید رابع از عالمان شیعه بود که به جهت طرفداری از مشروطهخواستار، در شیراز به شهیدشدن رسید. وی از علمآموختگان شیراز، اصفهان، طهران، سامرا و نجف بود که بعداز نقطه پايان تحصیلات، به شیراز برگشت و ذمه دار سر گروهی شرعی تشریفات ترحیم مشهد عموم شد.
معاشطومار
محمدباقر بن عبدالمحسن اصطهباناتی شیرازی، از عالمان فعال در نهضت مشروطه بود. به همین استدلال اورا در شیراز به ضرب گلوله کشتند.[۱] لاشه اورا در گلشن حافظیه شیراز به خاک سپردند[۲] و به وی کنیه «شهید رابع» دادند.[۳] سال شهیدشدن اورا ۱۷ اسفند ۱۲۸۶ش،[۴] ۱۳۲۶ق[۵][یادداشت ۱] و ۱۳۲۷ق[۶] و ۱۳۲۸ق[۷] گفتهاند.
وی دروس فقهی را در شیراز شروع کرد[۸] و برای ادامه علم آموزی به اصفهان رفت.[۹] همینطور در طهران نزد ملا علی کنی علم فراگرفت.[۱۰] بعد به شیراز برگشت و به درس دادن سرگرم شد؛ ولی به جهت اختلاف با حکم دهنده شیراز[۱۱] سال ۱۳۰۳ق[۱۲] به عراق رفت. بعد از مدتی توقف در نجف،[۱۳] برای کمپانی در درس میرزای شیرازی راهی سامرا شد.[۱۴] با وفات میرزای شیرازی (درگذشت: ۱۳۱۲ق) به درس دادن فلسفه، فقه و اصول در نجف درگیر شد.[۱۵] حدود سال ۱۳۱۹ق به شیراز رجوع[۱۶] و چنانکه در گستردن حالاهای وی آمده با استقبال گرم عموم شیراز مواجه شد.[۱۷] وی بعد از برگشت به شیراز تا نقطه نهایی قدمت، سر گروهی فقهی و دنیایی عموم آنجا را بر ذمه داشت.[۱۸] وی از محمدباقر بن محمدتقی تهرانی در سال ۱۳۰۱ق[۱۹] و میرزا محمدهاشم بن زینالعابدین چهارسوقی در سال ۱۳۰۰ق[۲۰] اذن اجتهاد اخذ کرد.
اثرها
محمدباقر اصطهباناتی اثر ها متفاوت نگاشت:
احکام المدین[۲۱] یا این که احکام الدَین[۲۲][یادداشت ۲]
حدوث العالم[۲۳]
کفایة الاسلام (رساله عملیه)[۲۴]
رسالة فی بعض فروع البیع الخیاری[۲۵]
پانویس
آیتاللهی، ولایت دانا زیربنای فکری مشروطه مشروعه، ۱۳۶۳ش، ص۶۲ - ۶۳.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
آیتاللهی، ولایت عالم زیربنای فکری مشروطه مشروعه، ۱۳۶۳ش، ص۶۴.
عده ای از مؤلفان، باغ ابرار، ج۷، ص۱۲۹.
امینی، شهداء الفضیلة، ۱۴۰۳ق، ص۳۶۲؛ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳؛ امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
دایرة المعارف تشیع، ۱۳۶۸ش، ج۲، ص۲۱۵.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۵۸.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ مؤسسۀ امام درستگو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۱۴، قسمت دوم، ص۶۱۲.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ شریف رازی، گنجینه محققان، ۱۳۵۲ش، ج۳، ص۱۲۰؛ امینی، شهداء الفضیلة، ۱۴۰۳ق، ص۳۶۱؛ مع علماء النجف الاشرف، ۱۴۲۰ق، ج ۲، ص۱۰۱.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
امینی، شهداء الفضیلة، ص۳۶۱.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۵۸.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۶۱.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۳۰۱.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳؛ شریف رازی، گنجینه پژوهشگران، ۱۳۵۲ش، ج۳، ص۱۲۰.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۸، ص۸۸.
مؤسسۀ امام راست گو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۱۴، قسمت دوم، ص۶۱۳.
یادداشت
بیشتر کتابها ۱۳۲۶ق را ضبط کردهاند و ماده تاریخ درگذشت وی «مغفور» میباشد که مبتنی بر ۱۳۲۶ میباشد (تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۲۹۳).
محتوای کتاب چنانکه در الذریعة آمده دربارهی بدهی میباشد و در طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳ «احکام الدین و الفرض» درج شده که ظاهرا نادرست میباشد و درست آن «احکام الدَین و القرض» با قاف میباشد.
منابع
محمدباقر اصطهباناتی (درگذشت: ۱۳۲۶ق) ملقب به شهید رابع از عالمان شیعه بود که به جهت طرفداری از مشروطهخواستار، در شیراز به شهیدشدن رسید. وی از علمآموختگان شیراز، اصفهان، طهران، سامرا و نجف بود که بعداز نقطه پايان تحصیلات، به شیراز برگشت و ذمه دار سر گروهی شرعی تشریفات ترحیم مشهد عموم شد.
معاشطومار
محمدباقر بن عبدالمحسن اصطهباناتی شیرازی، از عالمان فعال در نهضت مشروطه بود. به همین استدلال اورا در شیراز به ضرب گلوله کشتند.[۱] لاشه اورا در گلشن حافظیه شیراز به خاک سپردند[۲] و به وی کنیه «شهید رابع» دادند.[۳] سال شهیدشدن اورا ۱۷ اسفند ۱۲۸۶ش،[۴] ۱۳۲۶ق[۵][یادداشت ۱] و ۱۳۲۷ق[۶] و ۱۳۲۸ق[۷] گفتهاند.
وی دروس فقهی را در شیراز شروع کرد[۸] و برای ادامه علم آموزی به اصفهان رفت.[۹] همینطور در طهران نزد ملا علی کنی علم فراگرفت.[۱۰] بعد به شیراز برگشت و به درس دادن سرگرم شد؛ ولی به جهت اختلاف با حکم دهنده شیراز[۱۱] سال ۱۳۰۳ق[۱۲] به عراق رفت. بعد از مدتی توقف در نجف،[۱۳] برای کمپانی در درس میرزای شیرازی راهی سامرا شد.[۱۴] با وفات میرزای شیرازی (درگذشت: ۱۳۱۲ق) به درس دادن فلسفه، فقه و اصول در نجف درگیر شد.[۱۵] حدود سال ۱۳۱۹ق به شیراز رجوع[۱۶] و چنانکه در گستردن حالاهای وی آمده با استقبال گرم عموم شیراز مواجه شد.[۱۷] وی بعد از برگشت به شیراز تا نقطه نهایی قدمت، سر گروهی فقهی و دنیایی عموم آنجا را بر ذمه داشت.[۱۸] وی از محمدباقر بن محمدتقی تهرانی در سال ۱۳۰۱ق[۱۹] و میرزا محمدهاشم بن زینالعابدین چهارسوقی در سال ۱۳۰۰ق[۲۰] اذن اجتهاد اخذ کرد.
اثرها
محمدباقر اصطهباناتی اثر ها متفاوت نگاشت:
احکام المدین[۲۱] یا این که احکام الدَین[۲۲][یادداشت ۲]
حدوث العالم[۲۳]
کفایة الاسلام (رساله عملیه)[۲۴]
رسالة فی بعض فروع البیع الخیاری[۲۵]
پانویس
آیتاللهی، ولایت دانا زیربنای فکری مشروطه مشروعه، ۱۳۶۳ش، ص۶۲ - ۶۳.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
آیتاللهی، ولایت عالم زیربنای فکری مشروطه مشروعه، ۱۳۶۳ش، ص۶۴.
عده ای از مؤلفان، باغ ابرار، ج۷، ص۱۲۹.
امینی، شهداء الفضیلة، ۱۴۰۳ق، ص۳۶۲؛ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳؛ امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
دایرة المعارف تشیع، ۱۳۶۸ش، ج۲، ص۲۱۵.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۵۸.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ مؤسسۀ امام درستگو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۱۴، قسمت دوم، ص۶۱۲.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ شریف رازی، گنجینه محققان، ۱۳۵۲ش، ج۳، ص۱۲۰؛ امینی، شهداء الفضیلة، ۱۴۰۳ق، ص۳۶۱؛ مع علماء النجف الاشرف، ۱۴۲۰ق، ج ۲، ص۱۰۱.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
امینی، شهداء الفضیلة، ص۳۶۱.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۲؛ امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۸۷.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۵۸.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۶۱.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۳۰۱.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳؛ شریف رازی، گنجینه پژوهشگران، ۱۳۵۲ش، ج۳، ص۱۲۰.
تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳.
تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۸، ص۸۸.
مؤسسۀ امام راست گو(ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۱۴، قسمت دوم، ص۶۱۳.
یادداشت
بیشتر کتابها ۱۳۲۶ق را ضبط کردهاند و ماده تاریخ درگذشت وی «مغفور» میباشد که مبتنی بر ۱۳۲۶ میباشد (تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۲۹۳).
محتوای کتاب چنانکه در الذریعة آمده دربارهی بدهی میباشد و در طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۱۳، ص۲۱۳ «احکام الدین و الفرض» درج شده که ظاهرا نادرست میباشد و درست آن «احکام الدَین و القرض» با قاف میباشد.
منابع
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس