مجله خبری تشریفات

صَحرای مَحْشَر اصطلاحی میباشد که به جای قیامت اشاره داراست. حقیقت و خصوصیت‌های جای قیامت دقیقاً پر‌نور وجود ندارد ولی مطابق آیه ها قرآن، در آن مجال، این زمین و عرش‌ها به زمین و افق‌های دیگری تبدیل میشوند. به حیث علامه طباطبائی، در قیامت، واقعیت زمین و اسمان و آنچه درین دو تشریفات ترحیم مشهد میباشد،

همین حقیقت مدرن آن‌هاست البته نظام روان در آنها غیر از این اوصاف و نظام فعلی در دنیاست. به این ترتیب زنده شدن بشر‌ها و خارج وارد شدن آن ها از قبر و حضور در محکمه الاهی، در همین زمین فعلی البته با تغییراتی میباشد که در شروع قیامت چهره میدهد؛ مانند مسطح شدن و ارتقا گستردگی. در بعضی از احادیث به‌این کشیدگی زمین اشاره گردیده‌است. همینطور در بعضی مقاله ها و کتاب‌ها برای شرایط زمین در قیامت، ارزیابی‌های فیزیکی ارائه گردیده‌است.

معنی‌شناسی
یکی اسم‌های قیامت «یومُ الحَشر (روز محشر)» میباشد؛ زیرا در آن روز کلیه آدم‌ها مجدد زنده میشوند و از قبرهایشان خارج میایند و گردآوری و محشور میگردند.[۱] در آیه‌ها قرآن نیز بدین اسم اشاره گردیده‌است.[۲] با اعتنا به‌این خصوصیت قیامت، با اصطلاحاتی زیرا «صحرای محشر»،[۳] «صحنه محشر»،[۴] «عرصه محشر»[۵] و «زمین محشر»[۶] به جای قیامت اشاره میگردد. منظور از اصطلاح عرفانی «صَحرای عَرَصات» نیز صحرای محشر میباشد.[۷] دهخدا در مدخل «محشر» به ادغام‌های «صحرای محشر، صحرای قیامت، دشت محشر و عرضه محشر» اشاره می‌نماید، شاهد نمونه میاورد و در توضیح مخلوط صحرای محشر می‌نویسد: «آنجا که مردمان روز رستاخیز در آن گرد آیند».[۸] هرچند در قرآن و احادیث واژه و کلمه صحرا درباره محل محشور شدن آدم‌ها در قیامت به شغل نرفته میباشد ولی از آیه۱۴ سوره نازعات «فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ (و بناگاه آن‌ها در زمين هموار خواهند بود)» می‌قدرت تعبیر و تفسیر صحرا محشر را بهره مند شد.

سید رضی ساهره را زمینی (کویر) دانسته که هر که شب در آن میماند از خوف نمی‌خوابد و ساهره از ریشه سهر به معنای شب بیداری میباشد زیرا مخوف و ترسناک میباشد شب کسی در آن نمی‌خوابد و از هراس بیدار می ماند. [۹] طبرسی در مجمع البیان ساهره را به معنای پهنه زمین دانسته و براین اطمینان میباشد که عرب به کویر(فلات) ساهره می گوید.[یادداشت ۱] [۱۰]دهخدا فلات را کویر و دشت بی آب و گیاه مفهوم نموده است. [۱۱] تعبیر و تفسیر قمی نیز ساهره را به معنای زمینی دانسته که مردگان بعداز شنیدن صیحه از قبرهایشان خارج آمده وروی آن قرار می گیرند. [۱۲] مطهری مفسر و اسلام پژوه «ساهره» رابیابان خالی و صرفا و هدف از آن را دنیای قیامت و «صحرای محشر» را تعبیری عوامانه برشمرده میباشد.[۱۳] سعدی در بوستان درضمن حکایتی در با خبر شعرش در‌این بیت به صحرای محشر اشاره نموده است

كسى ديد صحراى‌ محشر به خواب
مس تفته‌ روى زمين ز آفتاب‌[۱۴]

فقط زن برگزیده در ماجرای مباهله
از دربین زنان مسلمان فقط فاطمه(س) برای حضور در مباهله فرستاده(ص) با مسیحیان نجران تعیین شد. این روایت در آیه مباهله مذکور میباشد. بنابر منابع تفسیری، روایی و تاریخی، آیه مباهله در برتری و فضیلت اهل‌بیت فرستاده نازل گردیده است.[۱۵۹] فاطمه، امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) ملازمان نبی درین حادثه تشریفات ترحیم مشهد بودند.[۱۶۰]

استمرار نسل رسول از روش فاطمه
تداوم نسل نبی از فاطمه و گزینش امامان شیعه از فرزندان فاطمه تحت عنوان یکی فضائل وی نام برده میباشد.[۱۶۱] برخی از مفسران استمرار نسل فرستاده از فاطمه را مصداق کوثر یعنی نه فراوان در سوره کوثر دانسته‌اند.[۱۶۲]

سخاوت
سخاوت فاطمه(س) تحت عنوان یک کدام از خصوصیت‌های رفتاری وی گزارش گردیده‌است. وی در معاش مشترک خویش با علی(ع) وقتی که در شرایط مناسب اقتصادی قرار داشت معمولی‌زیست بود و مدام انفاق میکرد.[۱۶۳] اهدای جامه تازه در شب عروسی خویش به شخص محتاج،[۱۶۴] بخشیدن گردن بند به بینوا[۱۶۵] و دادن همگی غذای خویش به مسکین، یتیم و اسیر به عنوان مثال این مورد ها میباشد.[۱۶۶] مبنی بر گزارش‌های روایی و تفسیری بعداز آنکه فاطمه(س)، علی(ع) و حسنین(ع) سه روز پی‌به دنبال هنگام افطار تمامی غذای خویش را به مستلزم دادند آیه اطعام در شأن آن‌ها نازل شد.[۱۶۷]

تقوا و معمولی‌زیستی
جهیزیه حضرت فاطمه شانزده یا این که نوزده مداد کالا بوده میباشد که شانزده عدد آن اثاثیه و وسیلهٔ مختصر برای یک معاش خرد بود وقتی که نبی پروردگار(ص) چشمش به آن به زمین خورد این‌سیرتکامل دعا کرد: «اللّهُمَّ توشهِک لِقَومٍ جُلُّ آنِیَتِهِمُ الخَزَفُ» خداوندا معاش را بر افرادی که بیشتر وسایلشان گلی و سفالین میباشد میمون گردان».[۱۶۸]

مُحَدَّثه بودن

عَمّار بن ابی‌سلامه دالانی هَمْدانی دارای اسم و رسم به عمار دالانی از صحابه فرستاده(ص)، سپاهیان امام علی(ع) در مبارزه‌های جَمَل، صِفَّین و نَهْجاری و شهدای تشریفات ترحیم مشهد کربلا.[۱]

عمار از بنی‌دالان از تیره‌های خاندان هَمْدان بوده میباشد.[۲] وی در اتفاق کربلا در اردوگاه نخیله در اطراف کوفه در صدد قتل ابن‌زیاد برآمد البته برنده نشد. بعداز آن به کاروان امام حسین(ع) پیوست[۳] در برخی منابع از او با اسم عامر نیز خاطر گردیده‌است.[۴]

سازه بر گزارش ابن‌حائک هَمْدانی (درگذشت ۳۳۴ق) در کتاب الاکلیل اینجانب خبر ها الیَمَن و انساب حِمْیَر، عمار بن ابی‌سلامة مخفیانه از کوفه بیرون شد، وی با زَحر بن قیس و یارانش سرگرم شد و آنان‌را ناکامی اعطا کرد و خویش را به امام حسین(ع) رساند. ابن‌زیاد، زحر بن قیس را به یاور ۵۰۰ نفر به مدد جِرمز الصراة گمارده بود تا کسی از کوفه بیرون نشود.[۵]

عمار بن ابی‌سلامة در روز عاشورا در حمله اول (حمله همگانی لشکریان قدمت بن سعد به سپاه امام) به شهید شدن رسید.[۶] در زیارت الشهدا (زیارت حوزه‌ مقدسه غیرمعروف) با عبارت «السَّلَامُ عَلَی عَمَّارِ بْنِ أَبِی سَلَامَةَ الْهَمْدَانِی» به وی درود داده گردیده است.[۷]

محمد بن طاهر سماوی (درگذشت: ۱۳۷۰ق) در اِبْصار العین خاطرنشان کرد‌وگویی به گزارش تاریخ طبری از وی و امام علی در مسیر ذی‌قار به بصره نقل نموده است. درین اعلام کرد‌وگو عمار از امام می پرسد هنگامی به آنان رسیدی چه می کنی؟ امام در جواب اذعان کرد آنان‌را به معبود و اطاعت وی دعوت میکنم و در حالتی‌که نپذیرفتند با آن‌ها میجنگم. عمار اظهار‌کرد: در‌این حالت آن‌ها به دعوت‌کننده به سوی آفریدگار غلبه نخواهند کرد.[۸] به نقل از منابع تاریخی، امام علی(ع) برای تقابل با عایشه، طَلحه و زُبیر، با لشکر خویش از مدینه به سمت عراق تکان کرد و ابتدا ورود به عراق، در حوزه‌ ذی‌قار اُتراق نمود.[۹]

پانویس
ابن‌حجر عسقلانی، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۱۰۷؛ سماوی، ابصارالعین، ۱۴۱۹ق، ص۱۳۴.
نگاه فرمایید به ابن‌حجر عسقلانی، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۱۰۷؛ سماوی، ابصارالعین، ۱۴۱۹ق، ص۱۳۳.
بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۸۰.
ابن‌حائک، الاکلیل، ۱۴۲۵ق، ج۱۰، ص۹۳.
ابن‌حائک، الاکلیل، ۱۴۲۵ق، ج۱۰، ص۹۳.
ابن‌شهرآشوب، مناقب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۱۱۳.
ابن‌مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۴۹۵.
سماوی، ابصارالعین، ۱۴۱۹ق، ص۱۳۴.
ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق، ج‏۳، ص۲۲۶.
منابع
ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، چاپ اولیه، ۱۳۸۵ق.
ابن‌حائک، حسن بن احمد، الاکلیل اینجانب خبر ها الیمن و انساب حمیر، بازرسی محمد اکوع حوالی، صنعا، وزارة الثقافة و السیاحة، ۱۴۲۵ق/۲۰۰۴م.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الإصابة فی تمییز الصحابة، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۵ق.
ابن‌شهرآشوب، محمد بن علی، المناقب، قم، علامه، ۱۳۷۹ق.
ابن‌مشهدی، محمد، المزار الکبیر، قم، قیوم، ۱۴۱۹ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق.
سماوی، محمد بن طاهر، ابصارالعین فی انصار الحسین، تفحص محمدجعفر طبسی، راس الدراسات الاسلامیة لحرس الثورة، ۱۴۱۹ق.

حکم تحریم تنباکو
در جریان اجرای تفاهم نامه رژی، مأمورین شرکت رژی به یاری ظل السلطان حکم دهنده وقت اصفهان و حمایت مأموران دولت، راهی مزارع تنباکو شدند و در کمال شدت و خشونت کارایی کردند تا منظور‌های تفاهم نامه انحصار تنباکو را به عموم اجبار تشریفات ترحیم مشهد نمایند.

[۳] عموم اصفهان از آقانجفی اصفهانی امداد خواستند. آقانجفی بعد از مشاوره، به دو نفر از نزدیکان و وابستگان خویش که از علما و فقیهان بودند، اشاره کرد که حکم به حرمت مصرف دخانیات نمایند. از این رو میرزا محمدعلی اژه‌ای و حاج آقا منیرالدین بروجردی برای نخستین دفعه، اعلان تحریم تنباکو نمودند و از طرف حاج میرزا هاشم امام آدینه از شهر به تخت فولاد تبعید و نفی بلد شدند.

[۴] این دو هر کدام غیر وابسته طبق فرمان آقانجفی به سامرا رفته و میرزای شیرازی را از احوال داخلی جمهوری اسلامی ایران و استعداد عموم برای هر نوع جنگ با خبر ساختند و مقدمات صدور حکم تحریم را مهیا ساختند. در همین حین آقانجفی و محمدباقر فشارکی حکم تحریم به کار گیری تنباکو را صادر کردند.

[۵] حکم تحریم استفاده تنباکو از طرف این دو نفر در اصفهان و آن گاه حکم تحریم از طرف آقانجفی و ملا محمدباقر فشارکی و ورود میرزا محمدعلی اژه‌ای و حاج آقا منیرالدین بروجردی به سامرا، کلیه پیش از ارسال طومار سید جمال‌الدین اسدآبادی به وسیله علی اکبر فال اسیری به میرزای شیرازی بوده میباشد.[۶]

اثرها
آقا نجفی اثرها بسیار از خویش به مکان گذاشت. تعداد اثر ها اورا برخی بیشتراز ۱۰۰ آیتم دانسته‌اند. برای مثال اثرها اساسی او، این رسائل و کتاب‌ها را می‌قدرت اسم پیروزی:

الاجتهاد و التقلید[۷]
اسرار الآیات[۸]
اسرار الشریعه[۹]
وجیزة الخواص[۱۰]
بحرالحقائق[۱۱]
انوار العارفین[۱۲]
هدایة النجاة، ترجمه اجر الاعمال و عقاب الاعمال[۱۳]
تأویل الآیات الباهره فی العترة الطاهرة[۱۴]
عین الیقین، ترجمه جلد نخستین بحارالانوار [۱۵]
نگرش‌ها در امر او
آقا والا تهرانی او را از عناصر آیین و روسای مذهب در بعد از ظهر خویش خوانده میباشد.[۱۶][۱۷]
سید جمال‌الدین اسدآبادی بعد از ملاقاتی که با آقانجفی داشته‌میباشد، میگوید:[۱۸]
حرارتی به کله‌اش دیدم که در بیسمارک (بیزمارک)[یادداشت ۱] عدم وجود و حقیقت در‌حالتی که وزارت اعظم کشور‌ایران را داشت؛ مانند امیرکبیر نگهداری حدود مرزوبوم را می‌نمود که بیگانه از آن یک‌وجب جنگ.

میرزا محمدعلی مدرس‌حبیب آبادی آورده‌میباشد:
از بزرگان علما و فقهای اصفهان، و در آن شهر بلکه بقیه بلاد کشور ایران شهرتی آحاد، و نفوذ واژه و کلمه و ریاستی مُعْتَدّارزش(شایان توجه) داشت، و در عقل به سکو اعلی، و در دانایی و کفایت و حسن سیاست و معاشرت با دولت و ملت، حدوداً در اقران خویش بی‌نظیر بود.[۱۹]

جلال الدین همایی از هم و اندوه او برای حل ایرادات عموم صحبت گفته میباشد.[۲۰]
پانویس
خبر نامه حبل‌المتین، مورخه ۲ شوال ۱۳۳۲، ش ۱۶، ص۱۷ به گزارش نوشته‌ی علمی توپ‌های خالی (سیری در معاش‌طومار آقانجفی اصفهانی)
شبیری زنجانی، جرعه‌ای از دریا، ج۱، ص۵۲۸.
مهدوی، زندگینامه آیت‌الله العظمی آقانجفی اصفهانی، ۱۳۹۰ش، ص۸۱.
مهدوی، زندگینامه آیت‌الله العظمی آقانجفی اصفهانی، ۱۳۹۰ش، ص۸۱.
مهدوی، زندگینامه آیت‌الله العظمی آقانجفی اصفهانی، ۱۳۹۰ش، ص۸۲.
مهدوی، زندگینامه آیت‌الله العظمی آقانجفی اصفهانی، ۱۳۹۰ش، ص۸۲.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۲۷۰.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۳۸۹ق، ج۲، ص۳۸.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۳۸۹ق، ج۲، ص۴۶.

غُرَرُ الأخْتوشه وَ دُرَر الْاثرها فی مَناقبِ أَبی الْائمّة الاَطْهار عَلیّ أمیرالمؤمنین (ع) کتابی درباره فضیلت ها و مناقب علی(ع) تاثیر حسن بن ابی الحسن دیلمی دانا شیعه امامیه در قرن هشتم قمری. محتوای کتاب ضمن فضیلت ها امام علی(ع)، به مناقب اهل بیت، مثالب و مطاعن معاندان آنها، نشان‌های امام و مطالب متعدد دیگر نیز پرداخته میباشد. غررالاخبار از منابع برخی متن‌ها شیعی مانند عدة الداعی و بحارالانوار تشریفات ترحیم مشهد میباشد.

درباره مؤلف
نوشته ی علمیٔ اساسی: حسن بن محمد دیلمی
حسن بن ابی الحسن بن محمد دیلمی دانا قرن هشتم هجری، از بزرگان امامیه در علم ها گوناگون، به ویژه فقه و حدیث و عرفان میباشد. ابن فهد حلی و علامه مجلسی در کتاب‌هایشان از وی نقل قصه کرده‌اند. دارای اسم و رسم‌ترین اثرها وی کتاب «ارشادوراهنمایی القلوب» و «اعلام الدین» اسم داراست.[۱]

محتوا
کتاب دارنده پنجاه فصل میباشد و فصل اولیه و دوم را به فضیلت دانش و علما و یاد دادن و تعلم تخصیص دارااست؛[۲] البته آنچه در چاپ حاضر آمده، ۳۵ فصل میباشد و عنا وین فصول هم با آنچه در پیشگفتار آمده تطبیق ندارد. در مجموع کتاب دارنده فصل‌بندی و تهیه خاصی وجود ندارد.

دیلمی می‌نویسد: سلسله اوراق احادیث را نیاوردم، زیرا این روایات فی مابین علما آوازه داراست.[۳]

فصل‌های کتاب
بعضا از فصول پنجاه‌گانه کتاب بدین تفصیل میباشد:

محبت نبی خداوند (ص) به امیرالمؤمنین
بعضا از مناقب خاصه امیرالمؤمنین
آنچه از آیه ها قرآن که در حق امیرالمؤمنین و ائمه اطهار نازل شد‌ه‌است
روز غدیر و نص ولایت امیرالمؤمنین
علامات امام معصوم
شهید شدن ۱۲ نفر از صحابه در حق امیر المؤمنین نزد خلیفه اولیه
خصوصیت‌هایی که بشر را به معبود مجاورت می‌نماید.[۴] [۵]
اولیه قصه در فصل اولیه کتاب از امام راستگو(ع) از پیامبر خداوند(ص) در باره فضیلت دانش میباشد که فرمود: فضیلت دانش در پیشگاه پروردگار متعال از فضیلت عبادت بیشتر میباشد( معبود علم را بیشتر از عبادت دوست دارااست) وبا فضیلت‌ترین شغل در آئین شما ورع میباشد. [۶] فصل ۳۵ کتاب درباره کارهایی میباشد که مایه تقرب به معبود متعال میگردند. داستان در آغاز این باب درباره مردی میباشد که از فرستاده(ص) راه‌حل برای دوست داستنی شدن در پیشگاه پروردگار و عموم و زیاد شدن اموال و تندستی و ارتفاع قدمت و محشور شدن با نبی(ص) درخواست کرد و حضرت هم در پاسخش فرمود: با خوف از آفریدگار و رعایت تقوای وی خودت را دوستداشتنی وی قرار بده و با خوبی به عموم نزد مردمان محبوبیت پیدا کن و با دادن زکات، مالت را فزونی ببخش و با دادن صدقه تندرستی‌ات را بدست بیاور و با صله رحم عمرت را طوالانی کن و با سجده‌های وقتگیر خدا تورا با اینجانب محشور خواهد کرد. [۷]

در صورتی منکر، شهروند مرز و بوم اسلامی باشد مرتد میباشد
منکر ضروری آیین در صورتیکه در کشور اسلامی متولد گردیده و تا زمان جوانی در به عبارتی جا معاش کرده و ضروریات اسلام را دانسته باشد و بعد از آن انکار نماید، کافر میباشد. ولی در حالتی که منکر ضروری آئین، از مملکت‌های بدور از اسلام میباشد، به سیرتکامل‌ای که احتمال پنهان ماندن لزوم بر وی پذیرفتنی میباشد، انکار ضروری آیین موجب شرک وی نمی شود. این عقیده از مالک جواهر دانسته تشریفات ترحیم مشهد گردیده است.[۲۸]

در شرایطی که سبب به انکار توحید و نبوت نشود سبب ساز ارتداد وجود ندارد
سید روح الله خمینی در «کتاب الطهارة» با تأکید بر مسئلۀ عرف مسلمان ها میگوید که اعلام کردن شهادتین (باور به توحید و نبوت) برای مسلمان بودن کافی میباشد و انکار بعضا از احکام ــ در شرایطی‌که سبب به انکار این دو اصل نشود ــ موجب ارتداد وجود ندارد؛ چون مسلمان‌ها عرفاً به هر کس آیین رسول(ص) را قبول دارااست البته در وجوب نماز مبتلا شک وتردید گردیده یا این که به عنوان مثالً حج را مرتبط با زمان ابتدایی اسلام می داند نمی‌گویند: «مسلمان وجود ندارد».[۲۹]

در صورتی نیازمند تکذیب نبی باشد منجر ارتداد میباشد
از حیث متفحص داماد و سید موسی شبیری ارتداد در‌حالتی که صورت می دهد که نیازمند تکذیب رسول(ص) باشد. در صورتیکه کسی بگوید: «فرستاده لاف گفته میباشد» سبب بی دینی وی می‌گردد؛ ولی چنانچه بگوید اینجانب نبی(ص) را قبول دارم؛ البته به لاف بگوید «این حکم، گفتۀ فرستاده وجود ندارد»، سبب فسق وی میشود؛ البته موجب کفرش نمی شود. از نگاه این فقیهان، صِرفِ انکارِ چیزی که می دانیم منسوب به نبی میباشد، نیازمند تکذیب رسول وجود ندارد و منجر شرک نمیشود. به گفتۀ آیت‌الله شبیری، حتی مفاد روشنی همانند انکار حج تمتع بوسیله صحابه نیز منجر نشده تا فرستاده(ص) و امام علی(ع) آن‌ها‌را کافر بدانند.[۳۰] بدین ترتیب انکار ضروری آئین، تنهاً می تواند یک اماره (نماد) بر شرک باشد و به تنهایی سبب ساز ثابت شرک وجود ندارد. پس در‌حالتی که انقطاع داشته باشیم که شخصی به رسالت نبی و توحید این نظر را دارد؛ ولی حکمی از شرع را انکار می‌نماید محکوم به بی دینی وجود ندارد و مسلمان میباشد.[۳۱]

شخصیت‌های پررنگ
این خویشان سرویس ها متعددی به مذهب شیعه کرده‌اند وشخصیت‌های پر رنگ‌ای در‌این بستگان رشد یافتند که از رجال بارز شیعی محسوب می گردند، بعضا تعداد شخصیت‌های دارای شهرت این خویشاوندان را بیش تر از ۱۳۰ نفر گزارش کرده‌اند؛[۵۳] برخی از آن‌ها تشریفات ترحیم مشهد عبارتند از:

انسان بن اسحاق بن انسان اشعری که در بعد از ظهر امام کاظم(ع)، امام رضا(ع) و امام جواد(ع) می‌زیسته. نجاشی او را توثیق نموده است.[۵۴]
انسان بن عبدالله بن سعد اشعری قمی، روحانی طوسی[۵۵] و برقی[۵۶]اورا از اصحاب امام درست گو(ع) دانسته‌اند.
احمد بن اسحاق از اصحاب امام جواد(ع) وامام هادی(ع) و از خاصیت امام حسن عسکری(ع).[۵۷]
احمد بن محمد بن عیسی اشعری، از معاصرین امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و اصحاب وی[۵۸] او با امام رضا علیه‌السلام دیدار داشته میباشد.[۵۹] معروفترین فعالیت او اخراج برقی از قم به جهت نقل از ضعفا میباشد.[۶۰]
احوص بن سعد بن صاحب اشعری، به عبارتی هر که از کوفه به قم آمده و تکان نخستین اشعریان به قم را به اسم خویش تصویب کرد.[۶۱]
حمزة بن یسع الاشعری، از اصحاب امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع)[۶۲] به عبارتی هر که قم را جدا ساخته و از اصفهان غیروابسته کرد،[۶۳] روستایی به اسم حمزه آباد در قم به او منسوب میباشد.[۶۴]
زکریا بن بشر اشعری، از اصحاب چهار امام تا امام جواد(ع)[۶۵] قبر او در آرامستان شیخان قم زیارتگاه عموم میباشد.[۶۶]
سائب بن صاحب و مالک اشعری، برخی او را از صحابه دانسته‌اند که در کوفه سکونت کرد،[۶۷] او در قیام مختار به دست مصعب بن زبیر به قتل رسید.[۶۸]
سعد بن صاحب و مالک بن عامر اشعری، جد اشعریان قم
صاحب بن عامر اشعری، اولی اشعری مسلمان،[۶۹]
موسی بن خزرج بن سعد اشعری صاحبخانه حضرت معصومه(س)[۷۰]
سرنوشت اشعریان
پژوهش ها علامت می دهد از تمام ۸۳ نفر محدث اشعری، ۳۸ نفر در قرن دوم هجری قمری و ۳۳ نفر در قرن سوم و هفت نفر در قرن چهارم می‌زیسته‌اند که خویش، گویای سیر شکوفایی و افول علمی این خویشان میباشد.[۷۱] در قرن چهارم و با استارت زمان غایب بودن کبری، عظمت و شهرت اشعریان رو به افول بنیان و مهم ترین برهان آن، هجوم ها پشت سرهم نظامی و کودتا‌های مکرر قمی‌ها بر ضد حکومت مرکزی میباشد. مولف تاریخ قم (کتاب)، دست اندرکاران زوال این قوم و قبیله را این سیرتکامل تعریف می‌نماید:

لاجرم محور دولت وی بلغزید و معاند بر وی ظفر یافت. بعضا نابودی شدند و بعضی جلای وطن کردند، مگر اندکی از وی که بماندند. برخی بر اندک معاشی که وی را بود، قناعت کردند و بعضا دیگر، قافله‌ها رابدرقه می‌کردند و حق السعی می‌گرفتند.[۷۲]
از قبیله اشعری در روز گار ما، فقط دو خانواده اشعری (طاهری و انصاری) ما‌نده‌اند. که اولین از سلاله زکریا بن بشر و دومین منسوب به سعد بن عبدالله بن ابی خلف اشعری می‌باشند. ملا محمدطاهر اشعری و فرزندش عبدالله اشعری و نواده وی ملا محمدطاهر اشعری قمی، از روحانیون دارای شهرت قم و از اساتید امام خمینی بوده‌اند.[۷۳] او در مجاورت امامزاده پنج بدن در زرند کهنه مدفون میباشد. فرزند میرزا علی اصغر قمی اشعری نیز کسی میباشد که امام خمینی درباره او گفته‌میباشد: اینجانب ۴۶سال با او هم گفت و گو بودم و حتی مکروهی از او ندیدم.[۷۴]

همینطور از این قوم می‌قدرت از مرتضی انصاری قمی اسم پیروزی که از شاگردان عبدالکریم حائری (مؤسس حوزه علمیه قم) و از خطبا و مبلغان بنام بود و بیشتراز سی هزار حدیث از محافظت داشت و از معارضان دارای اسم و رسم بهائیت و کمونیسم بود. اول یورش ارتش محمد رضا فرمانروا پهلوی به مکتب فیضیه در ۲ فروددین ماه ۱۳۴۲ به هنگام سخنرانی او شکل گرفت.[۷۵]

حسن‌ بن دوستداشتنی (۱۲۹ یا این که ۱۴۹ق-۲۲۴ق)، از اصحاب امام کاظم(ع)، امام رضا(ع) و امام جواد(ع). او یکی‌از موادتشکیل دهنده چهارگانه شیعه در فقه و حدیث و از اصحاب اجماع میباشد، که رجالیان و محدّثان بر وثاقتش رخداد‌حیث تشریفات ترحیم مشهد دارا‌هستند.

اسم او در ورقه ها احادیث اکثری از کتاب ها اربعه شیعه چشم می گردد. وی از بیشتر اصحاب اجماع داستان نموده است و اکثری همانند احمد بن محمد برقی، عبدالعظیم حسنی و سهل و آسان بن زیاد آدمی از او داستان کرده‌اند. موضوعات احادیث وی بیشتر فقاهتی میباشد.

المشیخه دارای اسم و رسم‌ترین تاثیر ابن دوستداشتنی میباشد که از دیرین‌ترین اثر ها در فقه و رجال در نزد شیعه به حساب میآید.

۵ حسن بن دوست داستنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
خویشان او چند نسل مقیم کوفه و دارنده لینک وَلاء (تعلق حمایتی) با خویشاوندان بجیله کوفه بودند و به همین سبب ساز اورا کوفی بَجَلی[۱] یا این که مولای بجیله[۲] نیز خوانده‌اند.[۳]

جدّ سوم حسن، وَهْب، که اهل سِند و برده قانونی جریر بن عبدالله بجلی بود، از امام علی(ع) درخواست کرد او را از جریر بخرد. جریر که می‌روءیت کرد با فروش وَهْب اورا تماما از دست میدهد، آزادش کرد تا به این ترتیب فی مابین خویش و بستگان‌اش بجیله با وهب و دودمانش، تعلق (ولای عتق) برقرار خواهد شد. وهب نیز از آن پس به سرویس امیرمؤمنان درآمد.

لقب و کنیه
لقب حسن بن دوستداشتنی، ابوعلی[۴] و لقبش سَرّاد یا این که زَرّاد[۵] به معنای زره ساز[۶] میباشد که یادگار پیشه جدّ اعلایش، وهب، بوده میباشد.[۷]

ولادت
به دنیا آمدن وی بنابر اینکه به هنگام وفات، ۷۵ یا این که ۹۵ ساله بوده باشد سال ۱۲۹ یا این که ۱۴۹ق بوده میباشد. به لحاظ می رسد با اعتنا به احادیث وی از اشخاصی همانند ابو حمزه ثمالی، در نوجوانی به یادگرفتن حدیث پرداخته میباشد. شاید تشویق پدرش، دوست داستنی، نیز در تعلّم حدیث مؤثر بوده، چنان که کشّی[۸] از راویان شیعه شنیده میباشد که دوستداشتنی بابت هر حدیثی که پسرش از علی بن رئاب می‌نوشت، یک درهم به وی پاداش می‌اعطا کرد. سال‌ها آن گاه، وی و سه راوی تبارک دیگر عناصر چهارگانه شیعه در فقه و حدیث بودند.[۹]

فرزندان
دو پسر وی به اسم‌های محمد و هارون هر دو از اصحاب امام جواد(ع) بودند[۱۰] و از نوه وی جعفر بن محمد نیز در بین راویان حدیث خاطر گردیده است.[۱۱]

وثاقت
تمامی رجالیان و محدّثان متقدم و متأخر در وثاقتش متفق‌اند[۱۲] اسم وی در طبقه اصحاب امام کاظم[۱۳]، اصحاب امام رضا[۱۴] و اصحاب امام جواد علیهم السلام[۱۵] آمده میباشد. اسم وی در شمار اصحاب اجماع نیز آمده میباشد.[۱۶]

کشّی[۱۷] او را یک کدام از شش دانا از اصحاب امام کاظم و امام رضا علیهماالسلام می‌شمارد که به گفته وی، طایفه شیعه بر درستی احادیث و دانش و فقاهتشان و دو مجموعه شش نفری دیگر اجماع دارا هستند. ولی بعضا به مکان حسن بن دوست داستنی، حسن بن علی بن فضال و فَضالةبن ایوب اَزْدی یا این که عثمان بن عیسی رواسی را در‌این مجموعه مکان داده‌اند.[۱۸]

به نوشته مامقانی[۱۹] و بعضا از فقها، مثلا شهید ثانی و پژوهشگر سبزواری، بر آن بوده‌اند که او همچون محمد بن ابی عمیر جز از راویان ثقه، ارسال حدیث و حذف واسطه نمی‌نماید، و این بالاترین مرتبه اتکا به راوی میباشد.[۲۰]

احادیث
اسم وی در نحوه قریب به سه هزار حدیث از کتاب ها اربعه شیعه چشم میگردد.[۲۱] این احادیث، به ترتیب فراوانی، درباره عقائد، اخلاق و رفتار، احکام عبادات، احکام معاملات و... دیگرند.[۲۲]

طبق نظارت آیت الله خویی،[۲۳] وی خلال یک سری حدیث که بی‌واسطه از امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) داستان کرده، از ۱۸۸ راوی حدیث شنیده میباشد که شصت بدن از آنها از اصحاب امام درست گو علیه‌السلام بوده‌اند.[۲۴]

بیشترین احادیث وی، از علی بن رئاب، ابوایوب ابراهیم بن زیاد خزّاز و عبدالله بن سنان (هر سه از اصحاب امام درستگو (ع)) و هشام بن تندرست و علاء بن رزین (از اصحاب امام راستگو(ع) و امام کاظم(ع)) بوده میباشد.[۲۵]

او همینطور از هشت بدن از اصحاب اجماع قصه نموده است.[۲۶]

فلسطین نقطه نهایی دهد.[۱۷۶]

سید علی خامنه‌ای
«امروز ترفند صهیونیست‌ها و پشتیبانانشان ... این میباشد که از اسم زیبای صلح به کارگیری می‌نمایند... صلح چیز خیلی خیر میباشد؛ ولی صلح کجا و با چه کسی!؟ کسی وارد منزل شما گردیده ... به عیال و اولادتان اهانت کرده و از سه اتاقی که شما دارید، دو تا و نصفش را گرفته ... آن‌گاه بگوید شما چرا بی‌خودی بدین و آن گلایه ... و مشاجره و معارضه میکنید؛ بیایید با هم صلح کنیم. آیا این صلح شد!؟ صلح این میباشد که شما از منزل [فلسطین] خارج بروید؛ چنانچه با هم جنگی داشتیم، آن وقت بیایند صلحمان تشریفات ترحیم مشهد بدهند.»[۱۷۷]

راهکار‌های مورد اشغال فلسطین
بعداز اشغال فلسطین، کارایی‌هایی از سوی اسرائیل و برخی ارگانهای فلسطینی و برخی سازمان‌ها و کشورها برای صلح بین اسرائیل و فلسطین انجام یافته میباشد. بعضی از مذاکرات و قراردادهای انجام یافته در بین اسرائیل و تیم‌های فلسطینی عبارتند از: قول کمپ دیوید در ۱۹۷۸م در بین اسرائیل و مصر، مذاکرات ۱۹۹۱م در کنفرانس صلح مادرید، عهدوپیمان اسلو ۱ در ۱۹۹۳م و اسلو ۲ در ۱۹۹۵م دربین اسرائیل و سازمان آزادی نصیب فلسطین (ساف)، تفاهم نامه مریلند (وای ریور) در ۱۹۹۸م بین اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطین،[۱۷۸] قسم کمپ دیوید ۲ در ۲۰۰۰م در میان تشکیلات خودگردان فلسطین و اسرائیل، طرح صلح ایالات متحده عربی سعودی و طرح نقشه روش در ۲۰۰۲م (طرح دو دولتی و کشوری) و آناپولیس در ۲۰۰۷م[۱۷۹] و معامله قرن (طرح ترامپ، مدیریت جمهور ایالات متحده) در ژانویه ۲۰۲۰م.[۱۸۰]

اورده شده در کنفرانس مادرید در ۱۹۹۱م، ایالات متحده و اسرائیل پیمان برگرداندن ۱۰۰٪ از کرانه باختری و نوار غزه را به یاسر عرفات و رهبران ساف دادند. در کنفرانس اسلو، به ۹۰٪، در تفاهم نامه وای ریور،‌ به ۴۰٪، در اجلاس رودربایسی الشیخ به ۱۸٪ و در اجلاس کمپ دیوید در ۲۰۰۰م به ۱۳.۵٪ کاهش یافت.[۱۸۱]

از لحاظ آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، راهکار منطقی در موضوع فلسطین، کلیه‌پرسی و نظرخواهی از کلیه صاحبان حق در مرزو بوم فلسطین اعم از مسلمان، مسیحی و یهودی و همینطور فلسطینی‌های آواره درباره ساختار نظام مرز و بوم، رژیم قاضی و مهاجران یهودی میباشد.[۱۸۲] او کلیه شیوه های پیشنهادی غربی‌ها برای حل قضیه فلسطین را ناموفق خوانده[۱۸۳] و استدلال آن را عدم پای‌بندی اسرائیل غاصب به بها‌های انسانی و ضوابط و قطعنامه‌های در میان‌المللی ذکر نموده است.[۱۸۴] به اعتقادوباور وی، هر برنامه ای که سبب ساز به تقسیم فلسطین خواهد شد، فسخ و مردود میباشد برای مثال طرح دو دولتی.[۱۸۵]

نگارخانه
قلمرو و جمعیت فلسطینیان در حین اشغال فلسطین از سال ۱۹۲۲-۲۰۱۷م.

خبر استارت نبرد شش روزه اعراب و اسرائیل در ۱۹۶۷م/۱۳۴۶ش. خبرنامه داده ها.

اردوگاه فلسطینیان آواره در اطراف دمشق ۱۹۶۷م.

توافق اُسْلو ۱ در واشنگتن در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۳م. از راست: یاسر عرفات، بیل کلینتون (مدیریت جمهور ایالات متحده) و اسحاق رابین (ابتدا وزیر اسرائیل).

پوستر مستند الفبای اشغال (اشغال ۱۰۱) درباره اشغال کرانه باختری و نوار غزه. ساخت ۲۰۰۶م.
پانویس
صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۱۳۸۱ش، ص۵۲-۵۵.
صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۳.
Khalidi, «Palestine», Encyclopaedia Britannica.
سویدان، دایره المعارف مصور تاریخ یهودیت و صهیونیسم، ۱۳۹۱ش، ص۲۵۸.
نتشه و سایر افراد، تاریخ فلسطین الحدیث و المعاصر، ۱۴۱۲ق، ص۱۳؛ Khalidi, «Palestine», Encyclopaedia Britannica.
تمیز‌نیا تبریزی، «علمای شیعه و حفاظت از قدس شریف»، ص۱۶۶.
زیدآبادی، آئین و دولت در اسرائیل، ۱۳۸۱ش، ص۱۲۷ و ۱۲۸.
کفاش و سایرافراد، دایرة‌المعارف مصور تاریخ فلسطین، ۱۳۹۲ش، ص۱۸۶؛‌ ,Sicherman and others «Israel», The Encyclopaedia Britannica.
صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۱۳۸۱ش، ص۱۹۹؛ کفاش و دیگر افراد، دایرة‌المعارف مصور تاریخ فلسطین، ۱۳۹۲ش، ص۱۸۷.
«Nakba Day: What happened in Palestine in 1948?», Al Jazeera Media Network؛ ‌«تظاهرات عموم فلسطین به مناسبت روز نکبت»، خبرگزاری آناتولی.

عهد و پیمان‌شکنی معاویه
در اکثری از منابع آمده میباشد که معاویه به موارد صلح‌طومار فعالیت نکرد.[۱۵] به گفته مَقدِسی مورخ قرن ششم، معاویه بعداز صلح وارد کوفه شد و در سخنرانی خویش به عموم گفت: «تک تک شروطی که نهاده بودم را پس میگیرم و تمامی وعده‌هایی که داده‌ام را تحت پا میگذارم.»[۱۶] وی بخش اعظمی از شیعه‌ها امام علی(ع) به عنوان مثال عَمرو بن حَمِق و حجر بن عدی را به قتل رساند[۱۷] و پسرش یزید را به ولایتعهدی خویش گماشت.[۱۸] به گفته ابن‌اثیر، مورخ قرن هفتم، معاویه حتی مالیات دارابگرد را که طبق قراداد صلح بایستی به امام حسن می‌بخشید، به وی پرداخت تشریفات ترحیم مشهد نکرد.[۱۹]

به گفته سید محسن امین در اَعیان الشیعه، معاویه 1 سال بعد از صلح‌طومار به کارگزارانش امر کرد هرکس فضیلت امام علی (ع) و خاندانش را ماجرا نماید، محکوم گردد. خطیبان در منابر به نفرین علی (ع) و اهل بیتش پرداختند. عموم کوفه به جهت شیعه ها فراوان، رنج‌های بخش اعظمی دیدند. معاویه، زیاد بن سمیه را بر کوفه و بصره گماشت که با شکنجه، تبعید و قتل شیعه‌ها، آن‌ها را از عراق ریشه‌کن نماید.[۲۰]

برخورد‌‌ها به تفاهم نامه صلح
به نقل از قَرشی در کتاب حياة الإمام الحسن بن على(ع)، بعداز صلح امام حسن(ع)، گروهی از شیعه‌ها همانند سلیمان بن صُرَد و حجر بن عدی ابراز تأسف و ناخشنودی کردند[۲۱] و حتی جمع‌ای امام(ع) را ملامت کردند و وی را «مُذِلُّ المؤمنین» (خوارکننده مؤمنان) خواندند.[۲۲] اما برخلاف خوارج، این نارضایتی‌ها به مخالفت عملی با امام(ع) باعث نشد[۲۳] و امام(ع) در جواب سوال‌ها و اعتراض‌ها، بر لزوم التزام به‌این تصمیم تأکید کرد و انگیزه صلح خویش را به عبارتی انگیزه صلح حدیبیه خواندند و حکمت این عمل را از سنخِ حکمتِ شغل های خضر(ع) در ماجرای همسفرشدن با حضرت موسی(ع) دانست.[۲۴]

مسئله تایید صلح
طبق گزارش ابن اعثم کوفی تاریخ‌نگار قرن چهارم هجری، بعد از شهید شدن امام علی(ع)، عموم عراق به امام حسن(ع) سفارش بیعت دادند؛ البته امام(ع) حاضر به تایید بیعت نشد، مگر به شرط آنکه با هر هر کس جنگید، آن‌ها نیز بجنگند و درصورتی که صلح کرد آن‌ها نیز صلح نمایند.[۲۵] بعد از قبول این شرط، امام(ع) با آن‌ها بیعت کرد.[۲۶]