عَمرو بن حَمِق خُزاعی(درگذشت ۵۰ق) صحابی نبی(ص) و از یاران امام علی(ع) و امام حسن(ع) بود. او در نبرد جمل، صفین و نهروان به مدد از امام علی(ع) کمپانی کرد. عمرو بن حمق بهدست نیروهای معاویه به شهید شدن رسید و اول فردی بود که سَرش در اسلام شهر به شهر گردانده شد. اسم او در شمار راویان احادیثی از رسول(ص) ازجمله حدیث غدیر نیز تشریفات ترحیم مشهد وجود داراست.
قبل از اسلام
عمرو بن حمق بن کاهن بن حبیب خزاعی از خاندان خزاعه میباشد. درباره معاش وی قبل از اسلام اگاهی چندانی در اختیار وجود ندارد. اورده شده وی در هشتاد سالگی به شهید شدن رسید.[۱] از این رو با اعتنا به اینکه سال شهیدشدن اورا سال ۵۰ق دانستهاند، دست کم سی سال پیش از مسافرت به جهان آمده میباشد.
زمانه نبی (ص)
به گفته ابن اثیر عمرو بعداز صلح حدیبیه به نزد فرستاده(ص) رفت و اسلام آورد، ولی او پیمان دیگری نیز نقل کرده که بعد از حجة الوداع اسلام آورده ولی عهدوپیمان نخستین را درستخیس دانسته میباشد.[۲] او از اصحاب رسول(ص) بود و از وی احادیثی مراقبت کرد و جبیر بن نُفَیر، رفاعة بن شداد و دیگر افراد از او حدیث قصه کردهاند.[۳] او همینطور از راویان حدیث غدیر میباشد.[۴] همینطور نقل میباشد روزی عمرو، نبی معبود(ص) را سیراب کرد، آن حضرت در حق او اینگونه دعا کرد: «اَللّهُمَّ مَتِّعهُ بِشَبابِه» خدایا اورا از جوانیاش منفعتمند ساز. عمرو نیز به برکت این دعا، هشتاد سال بر وی سپری شد اما یک مو سر سپید در رشد چشم نشد.[۵]
در طول خلفای سهگانه
عمرو، بعد از رسول (ص) مدتی در شام[۶] و به نقلی در مصر[۷] سکونت داشت و بعد از آن به کوفه آمد و در آنجا اقامت گزید.[۸]
او از معارضان عثمان بود. به نقل از محمد بن جریر طبری، عمرو بن حمق خزاعی و تودهای دیگر که در کوفه مخالف عثمان بودند گردهماییای ترتیب دادند. سعید بن عاص مخالفت این توده را به عثمان گزارش کرد و عثمان امر می دهد که تمامی به شام تبعید شوند.[۹] به گفته ابوعمر در الاستیعاب، عمرو از عده ای بود که به طرف مدینه (برای اعتراض به شیوه و انحرافات عثمان بن عفان از سنت) تکان کرد و از چهار نفری بود که به منزل عثمان حمله کرد.[۱۰] بعضی او را تحت عنوان قتل کننده عثمان معرفی کردهاند که نُه ضربه بر او وارد نموده است.[۱۱]
همینطور ملاحظه کنید: ماجرای قتل عثمان
ملازمت با حکومت امام علی
بعداز به خلافت وصال امام علی(ع)، عمرو بن حمق از شیعه ها مجاورت وی شد. کَشّی او را از حواریون حضرت علی(ع) معرفی نموده است.[۱۲] بنابر نقلی عمرو بن حمق برای حضرت علی(ع) به منزله سلمان فارسی نسبت به رسول(ص) بود.[۱۳]
او در پیکار جمل، صفین و نهروان کمپانی کرد.[۱۴] امام به عمرو فرمود:ای کاش در سپاه اینجانب صد نفر مانند تو بودند و درباره وی اینگونه دعا کرد: «خدایا دلش را به زهد پرنور گردان و رویکرد راستت را به وی بنما».[۱۵]
در مبارزه صفین عمرو بن حمق هنگامی که سپاهیان معاویه، قرآنها را بر نیزهها زدند، به پشتیبانی از امام علی(ع) پرداخت و در مخالفت با این مجموعه خطاب به امام علی(ع) خاطرنشان کرد:
ای امیرمؤمنان! به پروردگار پیمان ما تورا به خیال تعصب بر فسخ اجابت و امداد نکردیم. اجابت نکردیم مگر خدا را و طلب نکردیم مگر حق را. و در صورتیکه کسی غیر از تو به آنچه که تو مارا به آن دعوت میکردی، دعوت میکرد، تضارب و رای زنی در آن قوت میگرفت و حق نابود می شد.[۱۶]
عمرو از یاران امام(ع) بود که در ماجرای حکمیت در کنار کسانی مانند حسن بن علی(ع)، حسین بن علی(ع)، عبدالله بن عباس، عبدالله بن جعفر و صاحب اشتر در گردهمایی امام علی(ع) با نماینده معاویه، بر قوانینی که امام علی(ع) برای حکمیت انتخاب کرد، مدرک دادند.[۱۷]
شهید شدن
عَمرو بن حَمِق خُزاعی(درگذشت ۵۰ق) صحابی نبی(ص) و از یاران امام علی(ع) و امام حسن(ع) بود. او در نبرد جمل، صفین و نهروان به مدد از امام علی(ع) کمپانی کرد. عمرو بن حمق بهدست نیروهای معاویه به شهید شدن رسید و اول فردی بود که سَرش در اسلام شهر به شهر گردانده شد. اسم او در شمار راویان احادیثی از رسول(ص) ازجمله حدیث غدیر نیز تشریفات ترحیم مشهد وجود داراست.
قبل از اسلام
عمرو بن حمق بن کاهن بن حبیب خزاعی از خاندان خزاعه میباشد. درباره معاش وی قبل از اسلام اگاهی چندانی در اختیار وجود ندارد. اورده شده وی در هشتاد سالگی به شهید شدن رسید.[۱] از این رو با اعتنا به اینکه سال شهیدشدن اورا سال ۵۰ق دانستهاند، دست کم سی سال پیش از مسافرت به جهان آمده میباشد.
زمانه نبی (ص)
به گفته ابن اثیر عمرو بعداز صلح حدیبیه به نزد فرستاده(ص) رفت و اسلام آورد، ولی او پیمان دیگری نیز نقل کرده که بعد از حجة الوداع اسلام آورده ولی عهدوپیمان نخستین را درستخیس دانسته میباشد.[۲] او از اصحاب رسول(ص) بود و از وی احادیثی مراقبت کرد و جبیر بن نُفَیر، رفاعة بن شداد و دیگر افراد از او حدیث قصه کردهاند.[۳] او همینطور از راویان حدیث غدیر میباشد.[۴] همینطور نقل میباشد روزی عمرو، نبی معبود(ص) را سیراب کرد، آن حضرت در حق او اینگونه دعا کرد: «اَللّهُمَّ مَتِّعهُ بِشَبابِه» خدایا اورا از جوانیاش منفعتمند ساز. عمرو نیز به برکت این دعا، هشتاد سال بر وی سپری شد اما یک مو سر سپید در رشد چشم نشد.[۵]
در طول خلفای سهگانه
عمرو، بعد از رسول (ص) مدتی در شام[۶] و به نقلی در مصر[۷] سکونت داشت و بعد از آن به کوفه آمد و در آنجا اقامت گزید.[۸]
او از معارضان عثمان بود. به نقل از محمد بن جریر طبری، عمرو بن حمق خزاعی و تودهای دیگر که در کوفه مخالف عثمان بودند گردهماییای ترتیب دادند. سعید بن عاص مخالفت این توده را به عثمان گزارش کرد و عثمان امر می دهد که تمامی به شام تبعید شوند.[۹] به گفته ابوعمر در الاستیعاب، عمرو از عده ای بود که به طرف مدینه (برای اعتراض به شیوه و انحرافات عثمان بن عفان از سنت) تکان کرد و از چهار نفری بود که به منزل عثمان حمله کرد.[۱۰] بعضی او را تحت عنوان قتل کننده عثمان معرفی کردهاند که نُه ضربه بر او وارد نموده است.[۱۱]
همینطور ملاحظه کنید: ماجرای قتل عثمان
ملازمت با حکومت امام علی
بعداز به خلافت وصال امام علی(ع)، عمرو بن حمق از شیعه ها مجاورت وی شد. کَشّی او را از حواریون حضرت علی(ع) معرفی نموده است.[۱۲] بنابر نقلی عمرو بن حمق برای حضرت علی(ع) به منزله سلمان فارسی نسبت به رسول(ص) بود.[۱۳]
او در پیکار جمل، صفین و نهروان کمپانی کرد.[۱۴] امام به عمرو فرمود:ای کاش در سپاه اینجانب صد نفر مانند تو بودند و درباره وی اینگونه دعا کرد: «خدایا دلش را به زهد پرنور گردان و رویکرد راستت را به وی بنما».[۱۵]
در مبارزه صفین عمرو بن حمق هنگامی که سپاهیان معاویه، قرآنها را بر نیزهها زدند، به پشتیبانی از امام علی(ع) پرداخت و در مخالفت با این مجموعه خطاب به امام علی(ع) خاطرنشان کرد:
ای امیرمؤمنان! به پروردگار پیمان ما تورا به خیال تعصب بر فسخ اجابت و امداد نکردیم. اجابت نکردیم مگر خدا را و طلب نکردیم مگر حق را. و در صورتیکه کسی غیر از تو به آنچه که تو مارا به آن دعوت میکردی، دعوت میکرد، تضارب و رای زنی در آن قوت میگرفت و حق نابود می شد.[۱۶]
عمرو از یاران امام(ع) بود که در ماجرای حکمیت در کنار کسانی مانند حسن بن علی(ع)، حسین بن علی(ع)، عبدالله بن عباس، عبدالله بن جعفر و صاحب اشتر در گردهمایی امام علی(ع) با نماینده معاویه، بر قوانینی که امام علی(ع) برای حکمیت انتخاب کرد، مدرک دادند.[۱۷]
شهید شدن
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس