مجله خبری تشریفات

واکنش امام رضا با قصیده
دعبل، بعداز سرودن تائیه، با خویش عهدوپیمان بست آن را قبل از امام رضا(ع)، برای شخص دیگری نخوانَد. ازاین‌رو به مرو رفت و آن را برای امام(ع) خواند.[۱۲] قصیده تائیه بسیار گزینه رضایت امام رضا(ع) قرار گرفت.[۱۳] وقتی که دعبل تائیه را برای امام رضا(ع) خواند، امام بسیار ناله کرد.[۱۴] وی از دعبل خواست تائیه را مجدد و سه‌باره بخواند و دعبل به درخواست امام فعالیت تشریفات ترحیم مشهد کرد.[۱۵]

بعداز آنکه دعبل در شعر خویش به شهیدشدن و محل دفن امامان گذشته اشاره نمود، امام رضا(ع) دو بیت ذیل را به ابیات دعبل اضافه کرد:

وَ قَبْرٌ بِطُوسٍ يَا لَهَا مِنْ مُصِيبَةٍ
تَوَقَّدُ فِي الْأَحْشَاءِ بِالْحُرُقَاتِ‏
إِلَى الْحَشْرِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ قَائِماً
يُفَرِّجُ عَنَّا الْهَمَّ وَ الْكُرُبَات‏[۱۶]
امام(ع) در‌این دو بیت خبر داده که در طوس دفن شود و آنجا محل رفت‌وآمد شیعه‌ها قرار خواهد گرفت. همینطور بشارت داده هرکه اورا در طوس زیارت نماید، روز قیامت بخشیده و در فردوس، هم‌درجۀ او می گردد.[۱۷]

وقتی که دعبل در دو بیت خویش به قیام امام مهدی(ع) اشاره نمود، امام رضا آن دو بیت را از جانب روح‌القُدُس دانست که بر گویش دعبل روان نموده است:

خُرُوجُ إِمَامٍ لَا مَحَالَةَ خَارِجٌ
يَقُومُ عَلَى اسْمِ اللَّهِ وَ الْبَرَكَات‏
يمَيِّزُ فِينَا كُلَّ حَقٍّ وَ بَاطِلٍ
وَ يُجْزِي عَلَى النَّعْمَاءِ وَ النَّقِمَات[۱۸]

مشوق امام به دعبل

تفصیل تائیه دعبل نوشته علامه مجلسی
امام رضا(ع) برای شعر تائیه، سکه‌هایی از طلا جواهرات یا این که نقره که به نامش ضرب گردیده بود و نیز تی شرت خویش را به دعبل کادو اعطا کرد.[۱۹] بر طبق روایتی که روحانی طوسی در کتاب امالی، از امام رضا(ع) نقل کرده، امام رضا(ع) در آن خرقه، هزار شب و در هر شب هزار رکعت نماز به جا آورده بود. همینطور در آن جامه، هزار توشه قرآن را ختم کرده بود.[۲۰] اهل قم از دعبل خواستند آن تیشرت را به سی هزار درهم به آن‌ها بفروشد؛ البته وی قبول نکرد و فقط آستینی از جامه را به آنان بخشید و وصیت کرد ما‌نده خرقه را در کفنش قرار دهند.[۲۱] طبق برخی گزارش‌ها، شیعه ها هرمورد از سکه‌هایی را که امام به دعبل داده بود، به ده‌موازی، از دعبل خریدند.[۲۲]

گستردن‌های تائیه
تائیه دعبل از سوی اشخاص زیادی گستردن داده شد‌ه‌است.[۲۳] به عنوان مثالٔ آنان کتاب‌های ذیل میباشد:

«گستردن و ترجمه قصیده تائیه دعبل»: این تاثیر به لهجه فارسی و به مداد علامه مجلسی تألیف شد‌ه‌است. محمد لطف‌زاده این کتاب را تصحیح و انتشارات دارالمجتبی(ع) در قم، در سال ۱۳۹۴ش در ۲۰۰ کاغذ منتشر نموده است.[۲۴] تصحیح دیگر این کتاب به‌تلاش علی محدث در سال ۱۳۵۹ش در طهران صورت گرفته میباشد؛[۲۵]
«تفصیل قصیدة دعبل التائیة» تألیف محمد بن محمد بن فسوی (داماد علامه مجلسی): این کتاب را مؤسسه اَلبلاغ بیروت در سال ۱۴۳۶ق در ۴۸۷ کاغذ منتشر نموده است؛[۲۶]
«گستردن قصیدة دعبل» تاثیر سید نعمت‌الله جزایری.[۲۷]

واکنش امام رضا با قصیده
دعبل، بعداز سرودن تائیه، با خویش عهدوپیمان بست آن را قبل از امام رضا(ع)، برای شخص دیگری نخوانَد. ازاین‌رو به مرو رفت و آن را برای امام(ع) خواند.[۱۲] قصیده تائیه بسیار گزینه رضایت امام رضا(ع) قرار گرفت.[۱۳] وقتی که دعبل تائیه را برای امام رضا(ع) خواند، امام بسیار ناله کرد.[۱۴] وی از دعبل خواست تائیه را مجدد و سه‌باره بخواند و دعبل به درخواست امام فعالیت تشریفات ترحیم مشهد کرد.[۱۵]

بعداز آنکه دعبل در شعر خویش به شهیدشدن و محل دفن امامان گذشته اشاره نمود، امام رضا(ع) دو بیت ذیل را به ابیات دعبل اضافه کرد:

وَ قَبْرٌ بِطُوسٍ يَا لَهَا مِنْ مُصِيبَةٍ
تَوَقَّدُ فِي الْأَحْشَاءِ بِالْحُرُقَاتِ‏
إِلَى الْحَشْرِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ قَائِماً
يُفَرِّجُ عَنَّا الْهَمَّ وَ الْكُرُبَات‏[۱۶]
امام(ع) در‌این دو بیت خبر داده که در طوس دفن شود و آنجا محل رفت‌وآمد شیعه‌ها قرار خواهد گرفت. همینطور بشارت داده هرکه اورا در طوس زیارت نماید، روز قیامت بخشیده و در فردوس، هم‌درجۀ او می گردد.[۱۷]

وقتی که دعبل در دو بیت خویش به قیام امام مهدی(ع) اشاره نمود، امام رضا آن دو بیت را از جانب روح‌القُدُس دانست که بر گویش دعبل روان نموده است:

خُرُوجُ إِمَامٍ لَا مَحَالَةَ خَارِجٌ
يَقُومُ عَلَى اسْمِ اللَّهِ وَ الْبَرَكَات‏
يمَيِّزُ فِينَا كُلَّ حَقٍّ وَ بَاطِلٍ
وَ يُجْزِي عَلَى النَّعْمَاءِ وَ النَّقِمَات[۱۸]

مشوق امام به دعبل

تفصیل تائیه دعبل نوشته علامه مجلسی
امام رضا(ع) برای شعر تائیه، سکه‌هایی از طلا جواهرات یا این که نقره که به نامش ضرب گردیده بود و نیز تی شرت خویش را به دعبل کادو اعطا کرد.[۱۹] بر طبق روایتی که روحانی طوسی در کتاب امالی، از امام رضا(ع) نقل کرده، امام رضا(ع) در آن خرقه، هزار شب و در هر شب هزار رکعت نماز به جا آورده بود. همینطور در آن جامه، هزار توشه قرآن را ختم کرده بود.[۲۰] اهل قم از دعبل خواستند آن تیشرت را به سی هزار درهم به آن‌ها بفروشد؛ البته وی قبول نکرد و فقط آستینی از جامه را به آنان بخشید و وصیت کرد ما‌نده خرقه را در کفنش قرار دهند.[۲۱] طبق برخی گزارش‌ها، شیعه ها هرمورد از سکه‌هایی را که امام به دعبل داده بود، به ده‌موازی، از دعبل خریدند.[۲۲]

گستردن‌های تائیه
تائیه دعبل از سوی اشخاص زیادی گستردن داده شد‌ه‌است.[۲۳] به عنوان مثالٔ آنان کتاب‌های ذیل میباشد:

«گستردن و ترجمه قصیده تائیه دعبل»: این تاثیر به لهجه فارسی و به مداد علامه مجلسی تألیف شد‌ه‌است. محمد لطف‌زاده این کتاب را تصحیح و انتشارات دارالمجتبی(ع) در قم، در سال ۱۳۹۴ش در ۲۰۰ کاغذ منتشر نموده است.[۲۴] تصحیح دیگر این کتاب به‌تلاش علی محدث در سال ۱۳۵۹ش در طهران صورت گرفته میباشد؛[۲۵]
«تفصیل قصیدة دعبل التائیة» تألیف محمد بن محمد بن فسوی (داماد علامه مجلسی): این کتاب را مؤسسه اَلبلاغ بیروت در سال ۱۴۳۶ق در ۴۸۷ کاغذ منتشر نموده است؛[۲۶]
«گستردن قصیدة دعبل» تاثیر سید نعمت‌الله جزایری.[۲۷]