مجله خبری تشریفات

عید فطر
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ عید فطر میباشد. برای اگاهی از نماز عید فطر، مدخل نماز عید را ملاحظه کنید.
عید فطر اولی روز ماه شوال و از مهم ترین اعیاد مسلمان‌ها. بنابر روایاتی که از امامان شیعه گفته شده، عید فطر عید عده ای میباشد که روزه و عبادات آن‌ها پذیرفته گردیده و از آن رو عید قرار داده گردیده که مسلمان‌ها گرد هم آیند و خدا را حمد نمایند. روزه تصاحب کردن در عید فطر حرام و پرداخت زکات فطره بر مسلمان ها تشریفات ترحیم مشهد واجب میباشد.

آداب و احکامی برای شب و روز عید فطر نقل شده میباشد؛ مثلا شب‌زنده‌داری، تلاوت نماز و دعا، خواندن قرآن، غسل و اعلام کردن تکبیرهای خاص. کشورهای اسلامی به‌مناسبت عید فطر، دو روز یا این که بیشتر از آن را تعطیل اعلام می‌نمایند. مسلمان‌ها نماز عید فطر را به جماعت برگزار می‌نمایند و طبق آداب و رسوم خویش جشن و پایکوبی می گیرند. شاعران فارسی‌زبانی برای مثال سعدی شیرازی، عبدالرحمن جامی و قیصر امین‌پور، درباره عید فطر اشعاری سروده‌اند.

رده و التفات
عید فطر او‌لین روز ماه شوال میباشد و در احادیث اسلامی، روزه پاداش‌های آفریدگار،[۱] روز جایزه نیکوکاران[۲] و روز آمرزش گناهان[۳] معرفی گردیده است. بنابر روایتی که از امام علی(ع) اورده شده، عید فطر عید کسی میباشد که معبود روزه او‌را پذیرفته و عبادتش را قبول نموده است.[۴] در داستان دیگری منقول از امام رضا(ع)، بیان شده که روز فطر عید قرار داده گردیده تا مسلمان ها در آن روز گرد هم آیند و خدا را برای نعمت‌هایی که به آن‌ها داده حمد نمایند، و از همین رو تکبیر در نماز آن بیش تر از روزهای دیگر قرار داده شد‌ه‌است.[۵]

نامگذاری
واژه و کلمه «فِطر» از ریشه فَطر، به‌معنای شکافتن، آغاز و ابتکار عمل، گرفته گردیده است.[۶] بیان شده که «عید فطر» نیز از همین ریشه میباشد، چون روزه‌دار دهانش را در روز عید فطر بر خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها گشوده می‌نماید.[۷]

احکام

نماز عید فطر در مصلای طهران به امامت آیت‌الله خامنه‌ای (سال ۱۴۳۷ق) [۸]
زکات فطره: بنابر عهد پر اسم و رسم فقها، فرصت وجوب زکات فطره، استارت شب عید فطر میباشد، ولی سید ابوالقاسم خویی، فرصت آن را هنگام طلوع فجر روز عید دانسته میباشد.[۹] همینطور به‌فتوای مراجع تبعیت، وقت پرداخت زکات فطره در روز عید فطر تا ظهر میباشد؛[۱۰] ولی از این فی مابین، سید موسی شبیری زنجانی آحاد روز را مجال پرداخت زکات فطریه دانسته میباشد.[۱۱] با این هم اکنون اورده شده که در صورتی کسی نماز عید فطر می خواند، بایستی زکاتش را قبل از نماز پرداخت نماید یا این که به‌فتوای بعضی، آن را از اموالش مستقل نماید.[۱۲]
نماز عید: تلاوت نماز عید در طی غایب بودن امام مهدی(عج) مستحب، و در بعد از ظهر حضور و حاکمیت امام(ع) واجب میباشد.[۱۳]
روزه تصاحب کردن در روز عید فطر حرام میباشد.[۱۴]
اجرا و آداب
شب عید
در کتاب‌های دعاها، جاری ساختن و آدابی برای شب عید فطر پیشنهاد شد‌ه‌است؛ مثلا:

تلاوت دعا، نماز و خواندن قرآن.[۱۵]
قرائت دعای استهلال به‌هنگام رؤیت هلال شوال.[۱۶]
زیارت امام حسین(ع).[۱۷]
غسل کردن: وقت غسل شب عید فطر، از اولیه مغرب تا اذان صبح میباشد.[۱۸]
تلاوت این دعا بعداز نماز مغرب و نافله آن: «یَا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، یَا ذَا الْجُودِ، یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ ناصِرَهُ صَلِّ عَلَیٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ؛ ای صاحب و مالک نعمت و کرم، ای دارنده جود، ای برگزیننده محمّد و ای یار وی، بر محمّد و بستگان محمّد سلام فرست و بر اینجانب بیامرز هر گناهی که شماره نمودی‌اش و آن پیش تو در کتابی آشکار میباشد.» بعداز آن بایستی سجده نماید و صد توشه در سجده بگوید: «أَتُاینترنتُ إِلَی اللّٰهِ». آن گاه هر حاجتی که دارااست از خداوند بخواهد.[۱۹]
تکبیرهای اختصاصی: مستحب میباشد بعداز نماز مغرب و عشای شب عید فطر این تکبیرها گفته گردد: «الله اکبر، الله اکبر، لا اله الا الله و الله اکبر، ولله الحمد، الحمدلله علی ما هدانا، وله الشکر علی ما اولانا.[۲۰][یادداشت ۱]
شب‌زنده‌داری: در روایتی که امام کاظم(ع) از امام علی(ع) نقل کرده، آمده میباشد: من را خوشحال می‌سازد هر هر کس در حین سالْ خودش را در چهار شب (برای عبادت) سوا سازد: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نصفه شعبان و شب نخستین ماه رجب.[۲۱] همینطور از امام باقر(ع) آورده شده که علی بن حسین(ع) شب عید فطر را در مسجد میماند و تا صبح نماز میخواند و شب‌زنده‌داری می کرد و می‌فرمود:‌ «این شب کمتر از شب قدر وجود ندارد».[۲۲]

عید فطر
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ عید فطر میباشد. برای اگاهی از نماز عید فطر، مدخل نماز عید را ملاحظه کنید.
عید فطر اولی روز ماه شوال و از مهم ترین اعیاد مسلمان‌ها. بنابر روایاتی که از امامان شیعه گفته شده، عید فطر عید عده ای میباشد که روزه و عبادات آن‌ها پذیرفته گردیده و از آن رو عید قرار داده گردیده که مسلمان‌ها گرد هم آیند و خدا را حمد نمایند. روزه تصاحب کردن در عید فطر حرام و پرداخت زکات فطره بر مسلمان ها تشریفات ترحیم مشهد واجب میباشد.

آداب و احکامی برای شب و روز عید فطر نقل شده میباشد؛ مثلا شب‌زنده‌داری، تلاوت نماز و دعا، خواندن قرآن، غسل و اعلام کردن تکبیرهای خاص. کشورهای اسلامی به‌مناسبت عید فطر، دو روز یا این که بیشتر از آن را تعطیل اعلام می‌نمایند. مسلمان‌ها نماز عید فطر را به جماعت برگزار می‌نمایند و طبق آداب و رسوم خویش جشن و پایکوبی می گیرند. شاعران فارسی‌زبانی برای مثال سعدی شیرازی، عبدالرحمن جامی و قیصر امین‌پور، درباره عید فطر اشعاری سروده‌اند.

رده و التفات
عید فطر او‌لین روز ماه شوال میباشد و در احادیث اسلامی، روزه پاداش‌های آفریدگار،[۱] روز جایزه نیکوکاران[۲] و روز آمرزش گناهان[۳] معرفی گردیده است. بنابر روایتی که از امام علی(ع) اورده شده، عید فطر عید کسی میباشد که معبود روزه او‌را پذیرفته و عبادتش را قبول نموده است.[۴] در داستان دیگری منقول از امام رضا(ع)، بیان شده که روز فطر عید قرار داده گردیده تا مسلمان ها در آن روز گرد هم آیند و خدا را برای نعمت‌هایی که به آن‌ها داده حمد نمایند، و از همین رو تکبیر در نماز آن بیش تر از روزهای دیگر قرار داده شد‌ه‌است.[۵]

نامگذاری
واژه و کلمه «فِطر» از ریشه فَطر، به‌معنای شکافتن، آغاز و ابتکار عمل، گرفته گردیده است.[۶] بیان شده که «عید فطر» نیز از همین ریشه میباشد، چون روزه‌دار دهانش را در روز عید فطر بر خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها گشوده می‌نماید.[۷]

احکام

نماز عید فطر در مصلای طهران به امامت آیت‌الله خامنه‌ای (سال ۱۴۳۷ق) [۸]
زکات فطره: بنابر عهد پر اسم و رسم فقها، فرصت وجوب زکات فطره، استارت شب عید فطر میباشد، ولی سید ابوالقاسم خویی، فرصت آن را هنگام طلوع فجر روز عید دانسته میباشد.[۹] همینطور به‌فتوای مراجع تبعیت، وقت پرداخت زکات فطره در روز عید فطر تا ظهر میباشد؛[۱۰] ولی از این فی مابین، سید موسی شبیری زنجانی آحاد روز را مجال پرداخت زکات فطریه دانسته میباشد.[۱۱] با این هم اکنون اورده شده که در صورتی کسی نماز عید فطر می خواند، بایستی زکاتش را قبل از نماز پرداخت نماید یا این که به‌فتوای بعضی، آن را از اموالش مستقل نماید.[۱۲]
نماز عید: تلاوت نماز عید در طی غایب بودن امام مهدی(عج) مستحب، و در بعد از ظهر حضور و حاکمیت امام(ع) واجب میباشد.[۱۳]
روزه تصاحب کردن در روز عید فطر حرام میباشد.[۱۴]
اجرا و آداب
شب عید
در کتاب‌های دعاها، جاری ساختن و آدابی برای شب عید فطر پیشنهاد شد‌ه‌است؛ مثلا:

تلاوت دعا، نماز و خواندن قرآن.[۱۵]
قرائت دعای استهلال به‌هنگام رؤیت هلال شوال.[۱۶]
زیارت امام حسین(ع).[۱۷]
غسل کردن: وقت غسل شب عید فطر، از اولیه مغرب تا اذان صبح میباشد.[۱۸]
تلاوت این دعا بعداز نماز مغرب و نافله آن: «یَا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، یَا ذَا الْجُودِ، یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ ناصِرَهُ صَلِّ عَلَیٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ؛ ای صاحب و مالک نعمت و کرم، ای دارنده جود، ای برگزیننده محمّد و ای یار وی، بر محمّد و بستگان محمّد سلام فرست و بر اینجانب بیامرز هر گناهی که شماره نمودی‌اش و آن پیش تو در کتابی آشکار میباشد.» بعداز آن بایستی سجده نماید و صد توشه در سجده بگوید: «أَتُاینترنتُ إِلَی اللّٰهِ». آن گاه هر حاجتی که دارااست از خداوند بخواهد.[۱۹]
تکبیرهای اختصاصی: مستحب میباشد بعداز نماز مغرب و عشای شب عید فطر این تکبیرها گفته گردد: «الله اکبر، الله اکبر، لا اله الا الله و الله اکبر، ولله الحمد، الحمدلله علی ما هدانا، وله الشکر علی ما اولانا.[۲۰][یادداشت ۱]
شب‌زنده‌داری: در روایتی که امام کاظم(ع) از امام علی(ع) نقل کرده، آمده میباشد: من را خوشحال می‌سازد هر هر کس در حین سالْ خودش را در چهار شب (برای عبادت) سوا سازد: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نصفه شعبان و شب نخستین ماه رجب.[۲۱] همینطور از امام باقر(ع) آورده شده که علی بن حسین(ع) شب عید فطر را در مسجد میماند و تا صبح نماز میخواند و شب‌زنده‌داری می کرد و می‌فرمود:‌ «این شب کمتر از شب قدر وجود ندارد».[۲۲]