سنج و دمام (آئین)
سِنْج و دَمام از آئینهای سنتی سوگواری در بخش ها جنوبی جمهوری اسلامی ایران به خصوص شهر بوشهر میباشد. درین مراسم اشخاص با به کار گیری از دمام، سنج و بوق مراسم را برگزار مینمایند. طبق نقلهای تاریخی، سنج و دمام از مرزوبوم هند یا این که تانزانیا (زنگبار) به بوشهر وارداتی تشریفات ترحیم مشهد میباشد.
تاریخچه
به حیث میرسد دمام اساسا دمبام بوده و در قدیم گروهی در صبح زود با نواختن آن برای بیدارباش به کارگیری میکردند. نقل گردیدهاست که دمام به وسیله بعضا از عموم زنگبار یا این که هند به بوشهر وارداتی میباشد و از آن در مراسم گوناگون شعف و ناراحتی به کار گیری میکردند و به گذر زمان وارد مراسم سوگواری شد.[۱] بعضا ملازمت و همراهی سنج با دمام را به اعتقادات مستقر عموم بوشهر نسبت می دهند که عموم این شهر یقین داشتند فلز شیطان و اجنه را فراری میدهد و در حوالی دمام که ساز مقدسی میباشد، سنج آن نواخته میگردد تا شیاطین به وی مجاورت نشوند.[۲]
صورت
سنج دو کاغذ دایرهای از کالا برنج به قطر ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر و ضخامت به طور تقریب ۵ میلیمتر میباشد که هر مورد از آنان یک دستگیره چوبی در میانه آن داراست.[۳] بوق نیز از شاخِ پیچ در پیچ بزرگی صحیح می گردد.[۴]
دمام، سازی میباشد به صورت استوانه به ارتفاع ۴۵ تا ۵۵ سانتیمتر و قطر ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر که دو سوی آن را پوست کشیدهاند. بدنه آن از کالا چوب یا این که ورق فلزی میباشد و پوست روی آن را پوست بز و آهو می گذارند.[۵] دمامزن بر یک سمت آن با دست و بر سمت دیگر با چوب ضرباتی را مینوازدو نوا خود را صورت می دهد.[۶]
مراسم
در هر مراسم سنج و دمام حدود هفت دمام و هشت سنج حضور دارا هستند که فردی در اواسط آنان حضور داراست و آنان را مدیر مینماید.
در تیم دمامزنان یک نفر به اسم إشْکونزن در اولِ تیم قرار می گیرد و تکنواز میباشد که ضرباهنگ یکنواخت آن، ضرباهنگی گوناگون با سایر دمامها ساخت مینماید. سایر دمامزنها در دو ستون میایستند و در اولِ هر ستون یک نفر به اسم غِمْبِر حضور دارا هستند که سایر دمامزنها از وی تبعیت مینمایند.[۷]
سنجزنان نیز معمولا به دو دسته تقسیم میشوند که چهار سنج بالای دمامها و چهار سنج دیگر در کنار دمامهای پایینی میایستند و مینوازند.[۸]
همینطور بوق نیز از اجزای این مراسم میباشد که اما حضور آن ضروری وجود ندارد. بوق هماهنگسازی در میان دمامزنها را به ذمه داراست و همینطور استارت دمامنوازی و خاتمه آن را نیز اعلام مینماید.[۹]
مناسبتها
سنج و دمام خلال مراسم معمولی شعف و عزا، در مراسم مذهبی نیز ایفا میگردد که معمولا این مراسم مذهبی عبارتند از:
اعلام وقت سحر ماه رمضان
وفات رسول(ص)
شبهای ضربتمیل کردن حضرت علی(ع)
سوگواری محرم که از شب ۷ محرم استارت به نواختن مینمایند و در شب عاشورا نقطع ی عطف میگیرد.
شهید شدن امام سجاد(ع)
شهید شدن امام رضا(ع)[۱۰]
سنج و دمام (آئین)
سِنْج و دَمام از آئینهای سنتی سوگواری در بخش ها جنوبی جمهوری اسلامی ایران به خصوص شهر بوشهر میباشد. درین مراسم اشخاص با به کار گیری از دمام، سنج و بوق مراسم را برگزار مینمایند. طبق نقلهای تاریخی، سنج و دمام از مرزوبوم هند یا این که تانزانیا (زنگبار) به بوشهر وارداتی تشریفات ترحیم مشهد میباشد.
تاریخچه
به حیث میرسد دمام اساسا دمبام بوده و در قدیم گروهی در صبح زود با نواختن آن برای بیدارباش به کارگیری میکردند. نقل گردیدهاست که دمام به وسیله بعضا از عموم زنگبار یا این که هند به بوشهر وارداتی میباشد و از آن در مراسم گوناگون شعف و ناراحتی به کار گیری میکردند و به گذر زمان وارد مراسم سوگواری شد.[۱] بعضا ملازمت و همراهی سنج با دمام را به اعتقادات مستقر عموم بوشهر نسبت می دهند که عموم این شهر یقین داشتند فلز شیطان و اجنه را فراری میدهد و در حوالی دمام که ساز مقدسی میباشد، سنج آن نواخته میگردد تا شیاطین به وی مجاورت نشوند.[۲]
صورت
سنج دو کاغذ دایرهای از کالا برنج به قطر ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر و ضخامت به طور تقریب ۵ میلیمتر میباشد که هر مورد از آنان یک دستگیره چوبی در میانه آن داراست.[۳] بوق نیز از شاخِ پیچ در پیچ بزرگی صحیح می گردد.[۴]
دمام، سازی میباشد به صورت استوانه به ارتفاع ۴۵ تا ۵۵ سانتیمتر و قطر ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر که دو سوی آن را پوست کشیدهاند. بدنه آن از کالا چوب یا این که ورق فلزی میباشد و پوست روی آن را پوست بز و آهو می گذارند.[۵] دمامزن بر یک سمت آن با دست و بر سمت دیگر با چوب ضرباتی را مینوازدو نوا خود را صورت می دهد.[۶]
مراسم
در هر مراسم سنج و دمام حدود هفت دمام و هشت سنج حضور دارا هستند که فردی در اواسط آنان حضور داراست و آنان را مدیر مینماید.
در تیم دمامزنان یک نفر به اسم إشْکونزن در اولِ تیم قرار می گیرد و تکنواز میباشد که ضرباهنگ یکنواخت آن، ضرباهنگی گوناگون با سایر دمامها ساخت مینماید. سایر دمامزنها در دو ستون میایستند و در اولِ هر ستون یک نفر به اسم غِمْبِر حضور دارا هستند که سایر دمامزنها از وی تبعیت مینمایند.[۷]
سنجزنان نیز معمولا به دو دسته تقسیم میشوند که چهار سنج بالای دمامها و چهار سنج دیگر در کنار دمامهای پایینی میایستند و مینوازند.[۸]
همینطور بوق نیز از اجزای این مراسم میباشد که اما حضور آن ضروری وجود ندارد. بوق هماهنگسازی در میان دمامزنها را به ذمه داراست و همینطور استارت دمامنوازی و خاتمه آن را نیز اعلام مینماید.[۹]
مناسبتها
سنج و دمام خلال مراسم معمولی شعف و عزا، در مراسم مذهبی نیز ایفا میگردد که معمولا این مراسم مذهبی عبارتند از:
اعلام وقت سحر ماه رمضان
وفات رسول(ص)
شبهای ضربتمیل کردن حضرت علی(ع)
سوگواری محرم که از شب ۷ محرم استارت به نواختن مینمایند و در شب عاشورا نقطع ی عطف میگیرد.
شهید شدن امام سجاد(ع)
شهید شدن امام رضا(ع)[۱۰]
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس