حسن بن دوستداشتنی (۱۲۹ یا این که ۱۴۹ق-۲۲۴ق)، از اصحاب امام کاظم(ع)، امام رضا(ع) و امام جواد(ع). او یکیاز موادتشکیل دهنده چهارگانه شیعه در فقه و حدیث و از اصحاب اجماع میباشد، که رجالیان و محدّثان بر وثاقتش رخدادحیث تشریفات ترحیم مشهد داراهستند.
اسم او در ورقه ها احادیث اکثری از کتاب ها اربعه شیعه چشم می گردد. وی از بیشتر اصحاب اجماع داستان نموده است و اکثری همانند احمد بن محمد برقی، عبدالعظیم حسنی و سهل و آسان بن زیاد آدمی از او داستان کردهاند. موضوعات احادیث وی بیشتر فقاهتی میباشد.
المشیخه دارای اسم و رسمترین تاثیر ابن دوستداشتنی میباشد که از دیرینترین اثر ها در فقه و رجال در نزد شیعه به حساب میآید.
۵ حسن بن دوست داستنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
خویشان او چند نسل مقیم کوفه و دارنده لینک وَلاء (تعلق حمایتی) با خویشاوندان بجیله کوفه بودند و به همین سبب ساز اورا کوفی بَجَلی[۱] یا این که مولای بجیله[۲] نیز خواندهاند.[۳]
جدّ سوم حسن، وَهْب، که اهل سِند و برده قانونی جریر بن عبدالله بجلی بود، از امام علی(ع) درخواست کرد او را از جریر بخرد. جریر که میروءیت کرد با فروش وَهْب اورا تماما از دست میدهد، آزادش کرد تا به این ترتیب فی مابین خویش و بستگاناش بجیله با وهب و دودمانش، تعلق (ولای عتق) برقرار خواهد شد. وهب نیز از آن پس به سرویس امیرمؤمنان درآمد.
لقب و کنیه
لقب حسن بن دوستداشتنی، ابوعلی[۴] و لقبش سَرّاد یا این که زَرّاد[۵] به معنای زره ساز[۶] میباشد که یادگار پیشه جدّ اعلایش، وهب، بوده میباشد.[۷]
ولادت
به دنیا آمدن وی بنابر اینکه به هنگام وفات، ۷۵ یا این که ۹۵ ساله بوده باشد سال ۱۲۹ یا این که ۱۴۹ق بوده میباشد. به لحاظ می رسد با اعتنا به احادیث وی از اشخاصی همانند ابو حمزه ثمالی، در نوجوانی به یادگرفتن حدیث پرداخته میباشد. شاید تشویق پدرش، دوست داستنی، نیز در تعلّم حدیث مؤثر بوده، چنان که کشّی[۸] از راویان شیعه شنیده میباشد که دوستداشتنی بابت هر حدیثی که پسرش از علی بن رئاب مینوشت، یک درهم به وی پاداش میاعطا کرد. سالها آن گاه، وی و سه راوی تبارک دیگر عناصر چهارگانه شیعه در فقه و حدیث بودند.[۹]
فرزندان
دو پسر وی به اسمهای محمد و هارون هر دو از اصحاب امام جواد(ع) بودند[۱۰] و از نوه وی جعفر بن محمد نیز در بین راویان حدیث خاطر گردیده است.[۱۱]
وثاقت
تمامی رجالیان و محدّثان متقدم و متأخر در وثاقتش متفقاند[۱۲] اسم وی در طبقه اصحاب امام کاظم[۱۳]، اصحاب امام رضا[۱۴] و اصحاب امام جواد علیهم السلام[۱۵] آمده میباشد. اسم وی در شمار اصحاب اجماع نیز آمده میباشد.[۱۶]
کشّی[۱۷] او را یک کدام از شش دانا از اصحاب امام کاظم و امام رضا علیهماالسلام میشمارد که به گفته وی، طایفه شیعه بر درستی احادیث و دانش و فقاهتشان و دو مجموعه شش نفری دیگر اجماع دارا هستند. ولی بعضا به مکان حسن بن دوست داستنی، حسن بن علی بن فضال و فَضالةبن ایوب اَزْدی یا این که عثمان بن عیسی رواسی را دراین مجموعه مکان دادهاند.[۱۸]
به نوشته مامقانی[۱۹] و بعضا از فقها، مثلا شهید ثانی و پژوهشگر سبزواری، بر آن بودهاند که او همچون محمد بن ابی عمیر جز از راویان ثقه، ارسال حدیث و حذف واسطه نمینماید، و این بالاترین مرتبه اتکا به راوی میباشد.[۲۰]
احادیث
اسم وی در نحوه قریب به سه هزار حدیث از کتاب ها اربعه شیعه چشم میگردد.[۲۱] این احادیث، به ترتیب فراوانی، درباره عقائد، اخلاق و رفتار، احکام عبادات، احکام معاملات و... دیگرند.[۲۲]
طبق نظارت آیت الله خویی،[۲۳] وی خلال یک سری حدیث که بیواسطه از امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) داستان کرده، از ۱۸۸ راوی حدیث شنیده میباشد که شصت بدن از آنها از اصحاب امام درست گو علیهالسلام بودهاند.[۲۴]
بیشترین احادیث وی، از علی بن رئاب، ابوایوب ابراهیم بن زیاد خزّاز و عبدالله بن سنان (هر سه از اصحاب امام درستگو (ع)) و هشام بن تندرست و علاء بن رزین (از اصحاب امام راستگو(ع) و امام کاظم(ع)) بوده میباشد.[۲۵]
او همینطور از هشت بدن از اصحاب اجماع قصه نموده است.[۲۶]
تشریفات ترحیم مشهد و مدیریت مراسم در روزهای شلوغ؛ چگونه از بینظمی و فشار کاری جلوگیری کنیم؟