عبیدالله بن علی حلبی راوی، محدّث و فقید نام دار شیعی در قرن دوم قمری و از اصحاب امام درستگو(ع). بیشترین آوازه عبیدالله حلبی به سبب ساز تألیف کتابی با تیتر الجامع یا این که الکتاب بوده میباشد که به همین جهت گزینه حمد امام راست گو(ع) نیز قرار تشریفات ترحیم مشهد گرفت.
نسب
ابوشُعْبه، جدّ عبیدالله حلبی، از راویان حدیث از امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بود. همینطور دو اخوی او، ابوجعفرمحمد بن علی بن ابیشعبه حلبی[۱] و عمران بن علی بن ابیشعبه حلبی[۲] و برادرزاده او یحیی بن عمران بن علی بن ابیشعبه حلبی[۳] از راویان حدیث و آیتم وثوق شیعه می باشند. خانواده حلبی یک کدام از اقوام شیعه دارای اسم و رسم به وثاقت و آیتم استناد در کوفه بودند و به اسم جدشان، به خویشان ابی شعبه آوازه داشتند.[۴]
نجاشی[۵] از لینک ولاء میان این بستگان و قوم بنی تَیم اللات بن ثعلبه حرف گفته و روحانی طوسی[۶] آنهارا از موالی بنوعِجْل دانسته میباشد.
سبب ساز آوازه به حلبی
به تصریح نجاشی[۷] سبب ساز آوازه عبیداللّه بن علی به حلبی، رفت و آمد او و اخوی و پدرش به شهر حلب، برای شغل های تجاری، بوده میباشد.[۸]
تالیفات
کتاب الجامع
عمده آوازه عبیدالله حلبی به باعث تألیف کتابی با تیتر الجامع یا این که الکتاب بوده میباشد. نقل شده اول تاثیر فقاهتی در بین شیعهها بوده میباشد.[۹] ولی به لحاظ میرسد اولیه کتاب شرعی شیعه ها، کتاب علی بن ابی رافع از اصحاب امام علی(ع) باشد که حدود یک قرن قبلی میزیسته میباشد.
به نوشته نجاشی[۱۰] و روضه خوان طوسی[۱۱]، وی کتاب خویش را به امام درست گو(ع) عرضه کرد و امام آن را ستود. این کتاب از متن ها رایج میان امامیه بوده میباشد.
روحانی طوسی[۱۲] یکسری شیوه در ماجرا این کتاب را بیان و تصریح نموده است کهاین کتاب محلّ اتکا علما و محدّثان میباشد.[۱۳]
الجامع و اسماعیلیه قصه کتاب حلبی بین اسماعیلیه نیز متداول بوده میباشد. گفتهاند که دو داعی پر رنگ اسماعیلی، به نامهای حلوانی و سفیانی، که پیش از تشکیل حکومت فاطمیان در شمال آفریقا در آن نواحی شغل داشتند، کتاب حلبی را ماجرا کردهاند.[۱۴]
داعی اسماعیلی، ابوعبداللّه جعفربن احمدبن هیثم، این کتاب را، به گزارش افلح بن هارون عبانی (داعی، روحانی و دانا قوم و قبیله مَلُوسَه، از قبایل طرفدار اسماعیلیه)، داستان نموده است.[۱۵]
حکم کننده نعمان از این کتاب در تألیف کتاب خویش، الایضاح، استعمال و مطالب زیادی از آن نقل نموده است.[۱۶]
کتاب المسائل
ابن شهر آشوب[۱۷] از کتابی به اسم المسائل، تألیف حلبی، مذکور که ظاهراً این کتاب را ندیده و اطلاعاتش براساس نقل قولهایی از آن در الایضاح حکم کننده نعمان بوده میباشد.
عبیدالله حلبی در کتاب المسائل، همچون دیگر اثر ها تألیف گردیده بدین اسم در بعدازظهر حضور ائمه،[۱۸]ابتدا سوالهای خویش را از امام و در پی، جوابهای امام را آورده میباشد.
کتاب المسائل حلبی دربردارنده سوالهای وی از امام راستگو(ع) و جوابهای حضرت به آنان بوده میباشد.
روضه خوان صدوق از این تاثیر در کتاب مَن لایحضُرُه الفقیه[۱۹] مطالبی نقل نموده است.
کتاب المسائل همینطور در مشت حکم کننده نعمان بوده و وی نقل عهد و پیمانهایی از آن را در الایضاح[۲۰]آورده میباشد.[۲۱]
راویان از عبیدالله حلبی
از مشهورترین اشخاصی که از عبیداللّه بن علی حلبی حدیث نقل کردهاند، میاقتدار به حماد بن عثمان[۲۲]، ابراهیم بن عبدالحمید،[۲۳] علی بن رئاب[۲۴] و احمد بن عائذ[۲۵]اشاره نمود.
پانویس
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۵.
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۵.
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۴۴.
نجاشی، رجال، ص۲۳۰ ۲۳۱
نجاشی، رجال، ص۲۳۰
رجال، ص۲۳۴
نجاشی، رجال، ص۲۳۰
برقی، ص۲۳
مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۸۰
نجاشی، رجال، ص۲۳۱
فهرست، ص۳۰۵
فهرست، ص۳۰۵
بهبودی، ص۲۶۱ ۲۶۲
ابن هیثم، کتاب المناظرات، ص۱۲۲؛ قرشی، تاریخ الخلفاء الفاطمیین بالمغرب، ص۲۱۱
ابن هیثم، کتاب المناظرات، ص۱۲۱ ۱۲۲
حکم کننده نعمان، الایضاح، ص۴۰، ۴۶، ۴۹؛ مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۸۱
ابن شهر آشوب، ص۱۷۹
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۴۷، ۳۸۱
روضه خوان صدوق، اینجانب لایحضر، ج۱، ص۸۳، ۹۹ و ج۲، ص۴۰، ۳۴۴ و ج۳، ص۴۰، ۴۷
حکم دهنده نعمان، الایضاح، ص۳۰، ۳۶
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۸۱
کلینی، ج۵، ص۳۵۶؛ روضه خوان صدوق، خصال، ص۲۹۴
کلینی، ج۲، ص۱۱۴
روضه خوان صدوق، خصال، ج۱، ص۱۲۹، ۱۵۱
کلینی، ج۲، ص۶۳۹
منابع
ابن هیثم، کتاب المناظرات، با ترجمه انگلیسی از ویلفرد مادلونگ و پل ارنست واکر، لندن، ۲۰۰۰م.
برقی، احمد، کتاب الرجال، در ابن داوود حلّی، کتاب الرجال، طهران، ۱۳۸۳ش.
بهبودی، محمدباقر، معرفة الحدیث و تاریخ نشره و تدوینه و ثقافته عندالشیعة الامامیة، طهران، ۱۳۶۲ش.
روحانی صدوق، کتاب الخصال، چاپ علی اکبر غفاری، قم، ۱۳۶۲ش.
روحانی صدوق، کتاب مَن لایحضُرُه الفقیه، چاپ علی اکبر غفاری، قم، ۱۴۱۴ق.
روحانی طوسی، رجال الطوسی، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم، ۱۴۱۵ق.
روضه خوان طوسی، فهرست کتاب ها الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول، چاپ عبدالعزیز طباطبائی، قم، ۱۴۲۰ق.
حکم کننده نعمان، الایضاح، چاپ محمدکاظم رحمتی، بیروت، ۱۴۲۸ق.
قرشی، ادریس، تاریخ الخلفاء الفاطمیین بالمغرب چاپ محمد یعلاوی، بیروت، ۱۹۸۵م.
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان اثر ها و بناهای قدیم محدوده کنونی دارالمؤمنین قم، ۱۳۵۵ش.
نجاشی، احمد، رجال النجاشی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۶۵ش.
عبیدالله بن علی حلبی راوی، محدّث و فقید نام دار شیعی در قرن دوم قمری و از اصحاب امام درستگو(ع). بیشترین آوازه عبیدالله حلبی به سبب ساز تألیف کتابی با تیتر الجامع یا این که الکتاب بوده میباشد که به همین جهت گزینه حمد امام راست گو(ع) نیز قرار تشریفات ترحیم مشهد گرفت.
نسب
ابوشُعْبه، جدّ عبیدالله حلبی، از راویان حدیث از امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بود. همینطور دو اخوی او، ابوجعفرمحمد بن علی بن ابیشعبه حلبی[۱] و عمران بن علی بن ابیشعبه حلبی[۲] و برادرزاده او یحیی بن عمران بن علی بن ابیشعبه حلبی[۳] از راویان حدیث و آیتم وثوق شیعه می باشند. خانواده حلبی یک کدام از اقوام شیعه دارای اسم و رسم به وثاقت و آیتم استناد در کوفه بودند و به اسم جدشان، به خویشان ابی شعبه آوازه داشتند.[۴]
نجاشی[۵] از لینک ولاء میان این بستگان و قوم بنی تَیم اللات بن ثعلبه حرف گفته و روحانی طوسی[۶] آنهارا از موالی بنوعِجْل دانسته میباشد.
سبب ساز آوازه به حلبی
به تصریح نجاشی[۷] سبب ساز آوازه عبیداللّه بن علی به حلبی، رفت و آمد او و اخوی و پدرش به شهر حلب، برای شغل های تجاری، بوده میباشد.[۸]
تالیفات
کتاب الجامع
عمده آوازه عبیدالله حلبی به باعث تألیف کتابی با تیتر الجامع یا این که الکتاب بوده میباشد. نقل شده اول تاثیر فقاهتی در بین شیعهها بوده میباشد.[۹] ولی به لحاظ میرسد اولیه کتاب شرعی شیعه ها، کتاب علی بن ابی رافع از اصحاب امام علی(ع) باشد که حدود یک قرن قبلی میزیسته میباشد.
به نوشته نجاشی[۱۰] و روضه خوان طوسی[۱۱]، وی کتاب خویش را به امام درست گو(ع) عرضه کرد و امام آن را ستود. این کتاب از متن ها رایج میان امامیه بوده میباشد.
روحانی طوسی[۱۲] یکسری شیوه در ماجرا این کتاب را بیان و تصریح نموده است کهاین کتاب محلّ اتکا علما و محدّثان میباشد.[۱۳]
الجامع و اسماعیلیه قصه کتاب حلبی بین اسماعیلیه نیز متداول بوده میباشد. گفتهاند که دو داعی پر رنگ اسماعیلی، به نامهای حلوانی و سفیانی، که پیش از تشکیل حکومت فاطمیان در شمال آفریقا در آن نواحی شغل داشتند، کتاب حلبی را ماجرا کردهاند.[۱۴]
داعی اسماعیلی، ابوعبداللّه جعفربن احمدبن هیثم، این کتاب را، به گزارش افلح بن هارون عبانی (داعی، روحانی و دانا قوم و قبیله مَلُوسَه، از قبایل طرفدار اسماعیلیه)، داستان نموده است.[۱۵]
حکم کننده نعمان از این کتاب در تألیف کتاب خویش، الایضاح، استعمال و مطالب زیادی از آن نقل نموده است.[۱۶]
کتاب المسائل
ابن شهر آشوب[۱۷] از کتابی به اسم المسائل، تألیف حلبی، مذکور که ظاهراً این کتاب را ندیده و اطلاعاتش براساس نقل قولهایی از آن در الایضاح حکم کننده نعمان بوده میباشد.
عبیدالله حلبی در کتاب المسائل، همچون دیگر اثر ها تألیف گردیده بدین اسم در بعدازظهر حضور ائمه،[۱۸]ابتدا سوالهای خویش را از امام و در پی، جوابهای امام را آورده میباشد.
کتاب المسائل حلبی دربردارنده سوالهای وی از امام راستگو(ع) و جوابهای حضرت به آنان بوده میباشد.
روضه خوان صدوق از این تاثیر در کتاب مَن لایحضُرُه الفقیه[۱۹] مطالبی نقل نموده است.
کتاب المسائل همینطور در مشت حکم کننده نعمان بوده و وی نقل عهد و پیمانهایی از آن را در الایضاح[۲۰]آورده میباشد.[۲۱]
راویان از عبیدالله حلبی
از مشهورترین اشخاصی که از عبیداللّه بن علی حلبی حدیث نقل کردهاند، میاقتدار به حماد بن عثمان[۲۲]، ابراهیم بن عبدالحمید،[۲۳] علی بن رئاب[۲۴] و احمد بن عائذ[۲۵]اشاره نمود.
پانویس
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۵.
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۵.
نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۴۴.
نجاشی، رجال، ص۲۳۰ ۲۳۱
نجاشی، رجال، ص۲۳۰
رجال، ص۲۳۴
نجاشی، رجال، ص۲۳۰
برقی، ص۲۳
مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۸۰
نجاشی، رجال، ص۲۳۱
فهرست، ص۳۰۵
فهرست، ص۳۰۵
بهبودی، ص۲۶۱ ۲۶۲
ابن هیثم، کتاب المناظرات، ص۱۲۲؛ قرشی، تاریخ الخلفاء الفاطمیین بالمغرب، ص۲۱۱
ابن هیثم، کتاب المناظرات، ص۱۲۱ ۱۲۲
حکم کننده نعمان، الایضاح، ص۴۰، ۴۶، ۴۹؛ مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۸۱
ابن شهر آشوب، ص۱۷۹
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۴۷، ۳۸۱
روضه خوان صدوق، اینجانب لایحضر، ج۱، ص۸۳، ۹۹ و ج۲، ص۴۰، ۳۴۴ و ج۳، ص۴۰، ۴۷
حکم دهنده نعمان، الایضاح، ص۳۰، ۳۶
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ج۱، ص۳۸۱
کلینی، ج۵، ص۳۵۶؛ روضه خوان صدوق، خصال، ص۲۹۴
کلینی، ج۲، ص۱۱۴
روضه خوان صدوق، خصال، ج۱، ص۱۲۹، ۱۵۱
کلینی، ج۲، ص۶۳۹
منابع
ابن هیثم، کتاب المناظرات، با ترجمه انگلیسی از ویلفرد مادلونگ و پل ارنست واکر، لندن، ۲۰۰۰م.
برقی، احمد، کتاب الرجال، در ابن داوود حلّی، کتاب الرجال، طهران، ۱۳۸۳ش.
بهبودی، محمدباقر، معرفة الحدیث و تاریخ نشره و تدوینه و ثقافته عندالشیعة الامامیة، طهران، ۱۳۶۲ش.
روحانی صدوق، کتاب الخصال، چاپ علی اکبر غفاری، قم، ۱۳۶۲ش.
روحانی صدوق، کتاب مَن لایحضُرُه الفقیه، چاپ علی اکبر غفاری، قم، ۱۴۱۴ق.
روحانی طوسی، رجال الطوسی، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم، ۱۴۱۵ق.
روضه خوان طوسی، فهرست کتاب ها الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول، چاپ عبدالعزیز طباطبائی، قم، ۱۴۲۰ق.
حکم کننده نعمان، الایضاح، چاپ محمدکاظم رحمتی، بیروت، ۱۴۲۸ق.
قرشی، ادریس، تاریخ الخلفاء الفاطمیین بالمغرب چاپ محمد یعلاوی، بیروت، ۱۹۸۵م.
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان اثر ها و بناهای قدیم محدوده کنونی دارالمؤمنین قم، ۱۳۵۵ش.
نجاشی، احمد، رجال النجاشی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۶۵ش.
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس