مجله خبری تشریفات

خلفای راشدین، عنوانی میباشد که اهل سنت به اول حاکمان بعد از فرستاده اکرم(ص) داده‌اند. خلفای راشدین به ترتیب عبارتند از: ابوبکر، قدمت، عثمان و علی(ع). در بعضی منابع، حسن بن علی(ع) هم در شمار خلفای راشدین مذکور تشریفات ترحیم مشهد میباشد.

اهل سنت تیتر راشدین را متمایزکننده خلفای صدر اسلام از خلفای بنی امیه میدانند و بر این باورند که در زمان خلافت آن ها فضیلت ها اسلامی شکوفا گردیده است.

کلمه و واژه
راشد به معنای هدایت‌شد‌ه‌است و خلفای راشدین از طریقه اهل سنت به ترتیب عبارتند از: ابوبکر، قدمت، عثمان و امام علی(ع).[۱] در بعضا منابع اهل سنت، حسن بن علی(ع) هم در شمار خلفای راشدین دانسته گردیده است.[۲]

مستند روایی
مستند تیتر «‌خلفای راشدین»، حدیثی منسوب به رسول(ص) میباشد که با اندکی تفاوت در مجامع حدیثی اهل سنت نقل گردیده است. در‌این ماجرا نبی اصحاب را به تقلید از سنت خویش و سنت خلفای «راشدین» (هدایت‌گردیده) بعداز خویش فرامی‌خواند.[۳] محدثان و نویسندگان اهل سنت این تیتر عام را بر خلفای در آغاز بعداز رسول اطلاق کرده‌اند که در مشاهده کرد آن‌ها، به سنت رسول(ص) اقتدا و آن را نگهداری نموده‌اند.[۴]

همینطور بیان شده که عثمانیه (یعنی هواخواهان عثمان و دودمان اموی)، تیتر خلفای راشدین را درباره اول جانشینان فرستاده(ص) به فعالیت می‌بردند.[۵]

برخی از بزرگان و پژوهشگران شیعه همانند علامه امینی، درباره این حدیث گفت و گو کرده و آن را ساختگی دانسته‌اند.[۶] در متن ها حدیثی شیعه، گاهی همین لفظ به طور صفت برای ائمه دوازده‌گانه شیعه به شغل رفته میباشد.[۷][یادداشت ۱]

اهل سنت تیتر راشدین را متمایزکننده خلفای صدر اسلام از خلفای بنی‌امیه دانسته‌[۸] و بر این باورند که آن ها سنت نبی را محافظت کرده‌ و در عصر آن‌ها ایمان و فضیلت ها اسلامی شکوفا گردیده است.[۹]

خلافت ابوبکر
نوشته ی علمی‌های اساسی: ابوبکر بن ابوقحافه و حادثه سقیفه بنی ساعده
بعداز وفات نبی(ص)، انصار و مهاجرین در سقیفه بنی ساعده در مدینه اجتماع کردند و پیرو منازعه‌ای که بر رمز جانشینی آن حضرت، در بین انصار با یکدیگر و دربین آنها و مهاجران در گرفت، جمع‌ای با ابوبکر تحت عنوان خلیفه بیعت کردند. [۱۰] این بیعت که در طولِ غایب بودنِ بیشتر اصحاب نبی(ص) شکل گرفت به بیعت سقیفه جهانی شد.[۱۱] بنابر اطمینان متکلمان اهل سنت، اجماع اهل حل و عقد، بنیاد مشروعیت خلافت ابوبکر تلقی شد.[۱۲]

هرچند امام علی(ع) و بنی هاشم و دوستداران حضرت علی(ع)، به عنوان مثال گروهی از مهاجران و انصار، که به اول شیعه‌ها دارای شهرت شدند، با استناد به نص رسول اکرم(ص) بر جانشینی علی (ع) و قرابت وی با فرستاده(ص) و سبقت وی در اسلام، از بیعت دوری کردند.[۱۳]

خلافت قدمت
ابوبکر بعداز دو سال و یک‌سری ماه خلافت (۱۱- ۱۳)، در هنگام مرگ با تایپ کردن وصیت طومار‌ای قدمت را به جانشینی خویش معرفی کرد و با این عمل طریق سقیفه را سر مشق قرار نداد و طریق انتخاب خلافت به وسیله خلیفه قبل را بهره مند شد.[۱۴] گزینش قدمت اگرچه با نقد و نگرانی برخی از صحابه مواجه شوید،[۱۵] ولی به صورت کلی آهسته و بی‌شلوغی پذیرفته شد.

اقدامات قدمت
قلمرو دولت اسلامی در عصر ده ساله خلافت قدمت (خلافت: ۱۳-۲۳ق) توسعه چشمگیری یافت. وی اصل و حق تقدم در پرداخت مستمری به مسلمانها را بر سوابق اسلام آوردن آنها، کمپانی در غزوه بدر و نیز خویشی با فرستاده اکرم(ص) و اصل و نسب بستگان‌ای قرار بخشید[۱۶] که مغایر روش اسلامی بود.

وی اول خلیفه مسلمان بود که به قتل رسید. او قبل از مرگ، دستور جانشینی را به شورایی شش نفره از مهاجران اول برای مثال علی(ع) و عثمان سپرد و رأی پایانی را در شکل عدم توافق شورا، در دست عبدالرحمن بن عوف قرار اعطا کرد که به منزله کاهش مسئله گزینش علی بن ابی طالب بود. سه بدن از اعضای دیگر شورا، از یکدیگر مدد کرده و به علی(ع) رأی ندادند و عثمان با شرط تاسی از کتاب آفریدگار و سنت رسول اکرم(ص) و طریق شَیخَین (ابوبکر و قدمت) به خلافت رسید.[۱۷]

خلفای راشدین، عنوانی میباشد که اهل سنت به اول حاکمان بعد از فرستاده اکرم(ص) داده‌اند. خلفای راشدین به ترتیب عبارتند از: ابوبکر، قدمت، عثمان و علی(ع). در بعضی منابع، حسن بن علی(ع) هم در شمار خلفای راشدین مذکور تشریفات ترحیم مشهد میباشد.

اهل سنت تیتر راشدین را متمایزکننده خلفای صدر اسلام از خلفای بنی امیه میدانند و بر این باورند که در زمان خلافت آن ها فضیلت ها اسلامی شکوفا گردیده است.

کلمه و واژه
راشد به معنای هدایت‌شد‌ه‌است و خلفای راشدین از طریقه اهل سنت به ترتیب عبارتند از: ابوبکر، قدمت، عثمان و امام علی(ع).[۱] در بعضا منابع اهل سنت، حسن بن علی(ع) هم در شمار خلفای راشدین دانسته گردیده است.[۲]

مستند روایی
مستند تیتر «‌خلفای راشدین»، حدیثی منسوب به رسول(ص) میباشد که با اندکی تفاوت در مجامع حدیثی اهل سنت نقل گردیده است. در‌این ماجرا نبی اصحاب را به تقلید از سنت خویش و سنت خلفای «راشدین» (هدایت‌گردیده) بعداز خویش فرامی‌خواند.[۳] محدثان و نویسندگان اهل سنت این تیتر عام را بر خلفای در آغاز بعداز رسول اطلاق کرده‌اند که در مشاهده کرد آن‌ها، به سنت رسول(ص) اقتدا و آن را نگهداری نموده‌اند.[۴]

همینطور بیان شده که عثمانیه (یعنی هواخواهان عثمان و دودمان اموی)، تیتر خلفای راشدین را درباره اول جانشینان فرستاده(ص) به فعالیت می‌بردند.[۵]

برخی از بزرگان و پژوهشگران شیعه همانند علامه امینی، درباره این حدیث گفت و گو کرده و آن را ساختگی دانسته‌اند.[۶] در متن ها حدیثی شیعه، گاهی همین لفظ به طور صفت برای ائمه دوازده‌گانه شیعه به شغل رفته میباشد.[۷][یادداشت ۱]

اهل سنت تیتر راشدین را متمایزکننده خلفای صدر اسلام از خلفای بنی‌امیه دانسته‌[۸] و بر این باورند که آن ها سنت نبی را محافظت کرده‌ و در عصر آن‌ها ایمان و فضیلت ها اسلامی شکوفا گردیده است.[۹]

خلافت ابوبکر
نوشته ی علمی‌های اساسی: ابوبکر بن ابوقحافه و حادثه سقیفه بنی ساعده
بعداز وفات نبی(ص)، انصار و مهاجرین در سقیفه بنی ساعده در مدینه اجتماع کردند و پیرو منازعه‌ای که بر رمز جانشینی آن حضرت، در بین انصار با یکدیگر و دربین آنها و مهاجران در گرفت، جمع‌ای با ابوبکر تحت عنوان خلیفه بیعت کردند. [۱۰] این بیعت که در طولِ غایب بودنِ بیشتر اصحاب نبی(ص) شکل گرفت به بیعت سقیفه جهانی شد.[۱۱] بنابر اطمینان متکلمان اهل سنت، اجماع اهل حل و عقد، بنیاد مشروعیت خلافت ابوبکر تلقی شد.[۱۲]

هرچند امام علی(ع) و بنی هاشم و دوستداران حضرت علی(ع)، به عنوان مثال گروهی از مهاجران و انصار، که به اول شیعه‌ها دارای شهرت شدند، با استناد به نص رسول اکرم(ص) بر جانشینی علی (ع) و قرابت وی با فرستاده(ص) و سبقت وی در اسلام، از بیعت دوری کردند.[۱۳]

خلافت قدمت
ابوبکر بعداز دو سال و یک‌سری ماه خلافت (۱۱- ۱۳)، در هنگام مرگ با تایپ کردن وصیت طومار‌ای قدمت را به جانشینی خویش معرفی کرد و با این عمل طریق سقیفه را سر مشق قرار نداد و طریق انتخاب خلافت به وسیله خلیفه قبل را بهره مند شد.[۱۴] گزینش قدمت اگرچه با نقد و نگرانی برخی از صحابه مواجه شوید،[۱۵] ولی به صورت کلی آهسته و بی‌شلوغی پذیرفته شد.

اقدامات قدمت
قلمرو دولت اسلامی در عصر ده ساله خلافت قدمت (خلافت: ۱۳-۲۳ق) توسعه چشمگیری یافت. وی اصل و حق تقدم در پرداخت مستمری به مسلمانها را بر سوابق اسلام آوردن آنها، کمپانی در غزوه بدر و نیز خویشی با فرستاده اکرم(ص) و اصل و نسب بستگان‌ای قرار بخشید[۱۶] که مغایر روش اسلامی بود.

وی اول خلیفه مسلمان بود که به قتل رسید. او قبل از مرگ، دستور جانشینی را به شورایی شش نفره از مهاجران اول برای مثال علی(ع) و عثمان سپرد و رأی پایانی را در شکل عدم توافق شورا، در دست عبدالرحمن بن عوف قرار اعطا کرد که به منزله کاهش مسئله گزینش علی بن ابی طالب بود. سه بدن از اعضای دیگر شورا، از یکدیگر مدد کرده و به علی(ع) رأی ندادند و عثمان با شرط تاسی از کتاب آفریدگار و سنت رسول اکرم(ص) و طریق شَیخَین (ابوبکر و قدمت) به خلافت رسید.[۱۷]