اتکه دختر زید بن عَمرو بن نُفَیل (درگذشت ۴۱ق) همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود که بعداز کشته شدن وی با قدمت بن خطاب و بعد با زبیر بن عوام تزویج تشریفات ترحیم مشهد کرد.
نسب و قبیله
بابا عاتکه، زید بن عمرو بن نفیل و برادرش سعید بن زید (از عشره مبشره طبق بینش اهل سنت) و مادرش ام کریز دختر عبدالله بن عمار بن صاحب حضرمی بود.[۱] وی دختر پسر عموی قدمت بن خطاب[۲] و از خویشاوندان قریش بود.
صحابی
تفصیل حالا وی در منابع صحابهنگاری آمده میباشد.[۳] ابن اثیر گفته میباشد وی از زنانی بوده که به مدینه مسافرت نموده است.[۴] از تاریخ ولادت وی اطلاعی در مشت وجود ندارد ولی تزویج وی با خلیفه دوم در سال ۱۲ هجری گفتهاند.[۵] در بعضی منابع تاریخی درگذشت وی در سال ۴۱ قمری مذکور میباشد.[۶]
تزویج
عاتکه همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود. عبدالله بسیار دلداده عاتکه بود و این شیفتگی سبب ساز می شد تا عبدالله در مبارزهها حاضر نشود، از این رو ابوبکر از وی خواست تا عاتکه را جدایی دهد. وی خلاف رغبت باطنی خویش عاتکه را جدایی اعطا کرد ولی بعد از مدتی با امر پدرش به وی برگشت کرد. عبدالله در نزاع یمامه کشته شد.[۷] وی اموالی به عاتکه داده بود و از وی مراد بود که درصورتی که وی مرد، عاتکه شوهر نکند. نقل شده میباشد قدمت بن خطاب از عاتکه خواست تا اموال را به اهلش برگرداند و با وی وصلت کرد. عاتکه بعداز درگذشت قدمت به وصلت زبیر بن عوام درآمد.[۸] ابن حبیب بغدادی اسم اورا در شمار زنانی که بیشتراز سه توشه وصلت کردهاند آورده میباشد و از ادواج وی با عبیده بن حارث بن عبدالمطلب، عبدالله بن ابیدیده نشده، قدمت بن خطاب، زبیر بن عوام، محمد بن ابیدیده نشده و عمرو بن عاص کلام گفته میباشد.[۹] همینطور در بعضی از منابع از تزویج وی با زید بن خطاب، قبل از وصلت با خلیفه دوم کلام به دربین آمده میباشد.[۱۰]
وصلت اجباری با خلیفه دوم
بر محور روایتی که در طبقات ابن سعد آمده میباشد عاتکه به زور به وصلت قدمت بن خطاب در آمد، عاتکه همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود، عبدالله با وی شرط کرده بود که چنانچه وی مرد، عاتکه شوهر نکند. بعداز مرگ عبدالله هر که که به خواستگاری عاتکه میآمد، پاسخ رد میشنید. خلیفه دوم از عاتکه خواستگاری کرد. عاتکه گشوده هم نپذیرفت قدمت از سرپرست وی خواست تا عاتکه را به همسری وی در آورد، بعداز مراسم تزویج قدمت بر عاتکه وارد شد و با تحمیل با وی همبستر شد.[۱۱]
تزویج با حسنین
بعضی از منابع از امام حسن(ع) تحت عنوان واپسین شوهر وی حافظه کردهاند.[۱۲]در الأغانی[۱۳] و معجم البلدان[۱۴] از وی تحت عنوان همسر امام حسین(ع) نیز خاطر شدهاست. یاقوت حموی شعری از وی در رثای امام حسین(ع) نقل کرده که در منابع دیگر این شعر به رباب بنت امرؤ القیس، همسر دیگر حسین بن علی منسوب میباشد.[۱۵]
واحسیناً! فلا نسیت حسینا
أقصدته أسنّة الاعداء
غادروه بکربلاء صریعاً
لا سَقى الغیثُ بعده کربلاء[۱۶]
ترجمه: هیچوقت حسین را از خاطر نخواهم موفقیت که نیزههای معاندان، تن اورا چاک چاک کردند. در کربلا به نیرنگ، اورا بر زمین زدند، معبود بعد از وی کربلا را سیراب نکند.[۱۷]
خصوصیت
نقل شده میباشد عاتکه اهل عبادت بود و برای نماز جماعت در مسجد حاضر میشد. وقتی که خلیفه دوم از وی خواستگاری کرد با وی شرط کرد که اورا از رفتن به مسجد گشوده ندارد و اورا نزند. قدمت مغایر گرایش خویش شرط اورا به عهده گرفت. وی با زبیر نیز همین شرط را کرد و وقتی که برای نماز عشا از خانه بیرون میشد، هر یکسری برای زبیر مشقت بار بود، ولی بازدارنده وی نمی شد. ولی آورده شده میباشد زبیر ابعاد صبرش آحاد گردیده بود و به صورت غیر بی واسطه بازدارنده از حضور او در مسجد می شد.[۱۸]
اتکه دختر زید بن عَمرو بن نُفَیل (درگذشت ۴۱ق) همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود که بعداز کشته شدن وی با قدمت بن خطاب و بعد با زبیر بن عوام تزویج تشریفات ترحیم مشهد کرد.
نسب و قبیله
بابا عاتکه، زید بن عمرو بن نفیل و برادرش سعید بن زید (از عشره مبشره طبق بینش اهل سنت) و مادرش ام کریز دختر عبدالله بن عمار بن صاحب حضرمی بود.[۱] وی دختر پسر عموی قدمت بن خطاب[۲] و از خویشاوندان قریش بود.
صحابی
تفصیل حالا وی در منابع صحابهنگاری آمده میباشد.[۳] ابن اثیر گفته میباشد وی از زنانی بوده که به مدینه مسافرت نموده است.[۴] از تاریخ ولادت وی اطلاعی در مشت وجود ندارد ولی تزویج وی با خلیفه دوم در سال ۱۲ هجری گفتهاند.[۵] در بعضی منابع تاریخی درگذشت وی در سال ۴۱ قمری مذکور میباشد.[۶]
تزویج
عاتکه همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود. عبدالله بسیار دلداده عاتکه بود و این شیفتگی سبب ساز می شد تا عبدالله در مبارزهها حاضر نشود، از این رو ابوبکر از وی خواست تا عاتکه را جدایی دهد. وی خلاف رغبت باطنی خویش عاتکه را جدایی اعطا کرد ولی بعد از مدتی با امر پدرش به وی برگشت کرد. عبدالله در نزاع یمامه کشته شد.[۷] وی اموالی به عاتکه داده بود و از وی مراد بود که درصورتی که وی مرد، عاتکه شوهر نکند. نقل شده میباشد قدمت بن خطاب از عاتکه خواست تا اموال را به اهلش برگرداند و با وی وصلت کرد. عاتکه بعداز درگذشت قدمت به وصلت زبیر بن عوام درآمد.[۸] ابن حبیب بغدادی اسم اورا در شمار زنانی که بیشتراز سه توشه وصلت کردهاند آورده میباشد و از ادواج وی با عبیده بن حارث بن عبدالمطلب، عبدالله بن ابیدیده نشده، قدمت بن خطاب، زبیر بن عوام، محمد بن ابیدیده نشده و عمرو بن عاص کلام گفته میباشد.[۹] همینطور در بعضی از منابع از تزویج وی با زید بن خطاب، قبل از وصلت با خلیفه دوم کلام به دربین آمده میباشد.[۱۰]
وصلت اجباری با خلیفه دوم
بر محور روایتی که در طبقات ابن سعد آمده میباشد عاتکه به زور به وصلت قدمت بن خطاب در آمد، عاتکه همسر عبدالله بن ابیدیده نشده بود، عبدالله با وی شرط کرده بود که چنانچه وی مرد، عاتکه شوهر نکند. بعداز مرگ عبدالله هر که که به خواستگاری عاتکه میآمد، پاسخ رد میشنید. خلیفه دوم از عاتکه خواستگاری کرد. عاتکه گشوده هم نپذیرفت قدمت از سرپرست وی خواست تا عاتکه را به همسری وی در آورد، بعداز مراسم تزویج قدمت بر عاتکه وارد شد و با تحمیل با وی همبستر شد.[۱۱]
تزویج با حسنین
بعضی از منابع از امام حسن(ع) تحت عنوان واپسین شوهر وی حافظه کردهاند.[۱۲]در الأغانی[۱۳] و معجم البلدان[۱۴] از وی تحت عنوان همسر امام حسین(ع) نیز خاطر شدهاست. یاقوت حموی شعری از وی در رثای امام حسین(ع) نقل کرده که در منابع دیگر این شعر به رباب بنت امرؤ القیس، همسر دیگر حسین بن علی منسوب میباشد.[۱۵]
واحسیناً! فلا نسیت حسینا
أقصدته أسنّة الاعداء
غادروه بکربلاء صریعاً
لا سَقى الغیثُ بعده کربلاء[۱۶]
ترجمه: هیچوقت حسین را از خاطر نخواهم موفقیت که نیزههای معاندان، تن اورا چاک چاک کردند. در کربلا به نیرنگ، اورا بر زمین زدند، معبود بعد از وی کربلا را سیراب نکند.[۱۷]
خصوصیت
نقل شده میباشد عاتکه اهل عبادت بود و برای نماز جماعت در مسجد حاضر میشد. وقتی که خلیفه دوم از وی خواستگاری کرد با وی شرط کرد که اورا از رفتن به مسجد گشوده ندارد و اورا نزند. قدمت مغایر گرایش خویش شرط اورا به عهده گرفت. وی با زبیر نیز همین شرط را کرد و وقتی که برای نماز عشا از خانه بیرون میشد، هر یکسری برای زبیر مشقت بار بود، ولی بازدارنده وی نمی شد. ولی آورده شده میباشد زبیر ابعاد صبرش آحاد گردیده بود و به صورت غیر بی واسطه بازدارنده از حضور او در مسجد می شد.[۱۸]
راهنمای کامل برنامهریزی مراسم ترحیم بدون استرس