مجله خبری تشریفات

اثرها
به گفته برخی از دانشمندان، خشیت حقیقی و واقعی تأثیرات ویژه‌ای هم در اخلاق آدم و هم در درنگ وی داراست و اثراتی را در معاش شخصی و اجتماعی بشر پدید می آورد. از میان رفتن سنگدلی، تضرع در درگاه پروردگار، ساخت و تقویت حجب، ثبت ایمان، تقویت روحیه خویشتن‌داری و تولید روحیه ظلم ستیزی و قیام علیه مستبدان، مثلا اثر ها خشیت معرفی تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.[۲۹]

شیوه های استخراج
دانش و معرفت، بیان، خضوع و تزکیه نفس از دست اندرکاران استخراج خشیت میباشد.

دانش و معرفت
بر طبق آیه «... إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ...، از بندگان پروردگار صرفا دانایانند که از وی می‌ترسند.» دانش تحت عنوان یکی طرق وصال به خشیت معرفی شده و خشیت از غیر عالمان نفی گردیده‌است.[۳۰] این مفهوم در احادیث نیز منعکس شد‌ه‌است. به عنوان مثال حضرت علی(ع) در روایتی دانش را منجر خشیت[۳۱] و امام درست گو(ع) دانش را دلیلی بر خشیت معرفی کرده‌اند.[۳۲] اما در بعضا از احادیث این ارتباط متقابل دانسته گردیده و خشیت منجر تکمیل دانش[۳۳] و یا این که زیاد شدن دانش دانسته گردیده است.[۳۴] علامه مجلسی در مرآت العقول از عهدوپیمان پژوهشگر طوسی نقل کرده که موقعیتِ خشیت را صرفا از آنِ کسی دانسته که بر جلال کبریای الهی استحضار یافته و لذت قُربِ اورا چشیده میباشد. [۳۵] [یادداشت ۱]

بیان
با استناد به آیاتی مانند «إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَی، فقط مقصود از نزول قرآن آن میباشد که عموم بازهد را متذکر و بیدار سازی.»[۳۶] و «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى،‌ و با وی (فرعون)سخنی قابل انعطاف گویید شاید که راهنمایی پذیرد یا این که بترسد»[۳۷] می‌اقتدار به رابطه عمیق خشیت و بیان پی‌موفقیت.[۳۸] بیان واقعی که به عبارتی حس حضور عبد و بنده در محضر آفریدگار متعال میباشد، آدم را به خشیت میرساند.[۳۹]

خضوع و خشوع
فروتنی حقیقی و واقعی که به عبارتی حس حقارت در قبال جایگاه والای پروردگار میباشد، نوعی رُعب و خوف را در‌پی دارااست، که در شکل ادامه یافتن این وضعیت، آرامشی یار و همدم با خشیت به بشر دست میدهد.[۴۰]

تزکیه نفس
در نشانه‌ها زیادی از قرآن مهربان مثلا نشانه‌ها «فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى، و بگو آیا راز آن داری که به پاکیزگی گرایی و تورا به سوی پروردگارت روش نمایم تا پروا بداری»[۴۱] تزکیه نفس و عصمت باطنی یک کدام از شیوه های وصال به خشیت معرفی گردیده است.[۴۲]

سختی ها حصول
قساوت قلب، غفلت از خاطر پروردگار و ارتکاب گناهان به عنوان مثال سختی ها استحصال به خشیت میباشد.

قساوت قلب
نوشته ی علمیٔ اساسی: قساوت قلب
قساوت قلب شایستگی خشیت را از در میان میبرد؛ چون به گفته بعضا از دانشمندان فردی که قساوت قلب دارااست، فروغ و روشنایی هدایتی در قلب وی وجود ندارد تا واقعیت را دریابد. قلبی که در آن روشنایی حق وجود نداشته نباشد، دانایی و معرفت هم نخواهد داشت و سوای معرفت و دور اندیشی مستعد خشیت الهی نخواهد بود.[۴۳]

غفلت از حافظه پروردگار
همانگونه که بیان و حافظه خویش، از دست اندرکاران اصلی استخراج خشیت الهی میباشد، آلزامیر حافظه معبود نیز، از مانع ها دستیابی خشیت معرفی گردیده است. مبنی بر آموزه‌های شرعی اصولاً قلب‌های غافل از حافظه آفریدگار، مستعدّ هرگونه انحراف دانسته گردیده است.[۴۴]

ارتکاب معاصی
بر طبق برخی از مستندات ارتکاب معاصی که به عبارتی نافرمان‌برداری از معبود و رسولش میباشد، هجران از خشیت را پیرو دارااست.[۴۵] گناهان عصمت و طهارت و صفای قلوب را از فی مابین می برد و مبنی بر بعضی از احادیث هیچ چیزی مانند گناه، قلب را فاسد نمی‌نماید.[۴۶]

پانویس
آشیان، «خشیت»، ج۱۵، ص ۵۳۸.
خلیل بن احمد، کتاب العین.
راغب اصفهانی، مفردات لفظ ها القرآن، زیر خشیة.
قرشی، قاموس قرآن، پایین خشیة.
مصطفوی، التحقیق فی کلمه ها القرآن الکریم، پایین خشیة.
«آهسته، معناشناسی خشیت در قرآن کریم و مهربان»، ص۳۷.

اثرها
به گفته برخی از دانشمندان، خشیت حقیقی و واقعی تأثیرات ویژه‌ای هم در اخلاق آدم و هم در درنگ وی داراست و اثراتی را در معاش شخصی و اجتماعی بشر پدید می آورد. از میان رفتن سنگدلی، تضرع در درگاه پروردگار، ساخت و تقویت حجب، ثبت ایمان، تقویت روحیه خویشتن‌داری و تولید روحیه ظلم ستیزی و قیام علیه مستبدان، مثلا اثر ها خشیت معرفی تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.[۲۹]

شیوه های استخراج
دانش و معرفت، بیان، خضوع و تزکیه نفس از دست اندرکاران استخراج خشیت میباشد.

دانش و معرفت
بر طبق آیه «... إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ...، از بندگان پروردگار صرفا دانایانند که از وی می‌ترسند.» دانش تحت عنوان یکی طرق وصال به خشیت معرفی شده و خشیت از غیر عالمان نفی گردیده‌است.[۳۰] این مفهوم در احادیث نیز منعکس شد‌ه‌است. به عنوان مثال حضرت علی(ع) در روایتی دانش را منجر خشیت[۳۱] و امام درست گو(ع) دانش را دلیلی بر خشیت معرفی کرده‌اند.[۳۲] اما در بعضا از احادیث این ارتباط متقابل دانسته گردیده و خشیت منجر تکمیل دانش[۳۳] و یا این که زیاد شدن دانش دانسته گردیده است.[۳۴] علامه مجلسی در مرآت العقول از عهدوپیمان پژوهشگر طوسی نقل کرده که موقعیتِ خشیت را صرفا از آنِ کسی دانسته که بر جلال کبریای الهی استحضار یافته و لذت قُربِ اورا چشیده میباشد. [۳۵] [یادداشت ۱]

بیان
با استناد به آیاتی مانند «إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَی، فقط مقصود از نزول قرآن آن میباشد که عموم بازهد را متذکر و بیدار سازی.»[۳۶] و «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى،‌ و با وی (فرعون)سخنی قابل انعطاف گویید شاید که راهنمایی پذیرد یا این که بترسد»[۳۷] می‌اقتدار به رابطه عمیق خشیت و بیان پی‌موفقیت.[۳۸] بیان واقعی که به عبارتی حس حضور عبد و بنده در محضر آفریدگار متعال میباشد، آدم را به خشیت میرساند.[۳۹]

خضوع و خشوع
فروتنی حقیقی و واقعی که به عبارتی حس حقارت در قبال جایگاه والای پروردگار میباشد، نوعی رُعب و خوف را در‌پی دارااست، که در شکل ادامه یافتن این وضعیت، آرامشی یار و همدم با خشیت به بشر دست میدهد.[۴۰]

تزکیه نفس
در نشانه‌ها زیادی از قرآن مهربان مثلا نشانه‌ها «فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى، و بگو آیا راز آن داری که به پاکیزگی گرایی و تورا به سوی پروردگارت روش نمایم تا پروا بداری»[۴۱] تزکیه نفس و عصمت باطنی یک کدام از شیوه های وصال به خشیت معرفی گردیده است.[۴۲]

سختی ها حصول
قساوت قلب، غفلت از خاطر پروردگار و ارتکاب گناهان به عنوان مثال سختی ها استحصال به خشیت میباشد.

قساوت قلب
نوشته ی علمیٔ اساسی: قساوت قلب
قساوت قلب شایستگی خشیت را از در میان میبرد؛ چون به گفته بعضا از دانشمندان فردی که قساوت قلب دارااست، فروغ و روشنایی هدایتی در قلب وی وجود ندارد تا واقعیت را دریابد. قلبی که در آن روشنایی حق وجود نداشته نباشد، دانایی و معرفت هم نخواهد داشت و سوای معرفت و دور اندیشی مستعد خشیت الهی نخواهد بود.[۴۳]

غفلت از حافظه پروردگار
همانگونه که بیان و حافظه خویش، از دست اندرکاران اصلی استخراج خشیت الهی میباشد، آلزامیر حافظه معبود نیز، از مانع ها دستیابی خشیت معرفی گردیده است. مبنی بر آموزه‌های شرعی اصولاً قلب‌های غافل از حافظه آفریدگار، مستعدّ هرگونه انحراف دانسته گردیده است.[۴۴]

ارتکاب معاصی
بر طبق برخی از مستندات ارتکاب معاصی که به عبارتی نافرمان‌برداری از معبود و رسولش میباشد، هجران از خشیت را پیرو دارااست.[۴۵] گناهان عصمت و طهارت و صفای قلوب را از فی مابین می برد و مبنی بر بعضی از احادیث هیچ چیزی مانند گناه، قلب را فاسد نمی‌نماید.[۴۶]

پانویس
آشیان، «خشیت»، ج۱۵، ص ۵۳۸.
خلیل بن احمد، کتاب العین.
راغب اصفهانی، مفردات لفظ ها القرآن، زیر خشیة.
قرشی، قاموس قرآن، پایین خشیة.
مصطفوی، التحقیق فی کلمه ها القرآن الکریم، پایین خشیة.
«آهسته، معناشناسی خشیت در قرآن کریم و مهربان»، ص۳۷.